HomeAnti-oorlog-beweging, -volkenbond-, schijn-welvaartPagina 29

JPEG (Deze pagina), 723.91 KB

TIFF (Deze pagina), 5.91 MB

PDF (Volledig document), 23.91 MB

27
Gedurende den oorlog ontstond een buitengewone stijging
van prijzen, vooral voor levensmiddelen en artikelen van dagelijksche
behoefte; voorraden handelswaren werden met speculatieve doel-
,i einden voortdurend achtergehouden, en hoe langer de handel de
goederen vasthield, des te grooter werd de winst; de duurte werd
ondraaglijk terwijl handel, nijverheid, scheepvaart, enz. woeker-
winsten maakten.
f Een en ander was natuurlijk niet het gevolg van buitengewoon
inzicht in zaken of van groote energie, doch het was uitsluitend
het gevolg van bijzondere omstandigheden, vooral van den langen
duur van den oorlog, gedurende welken tijd overal van Staatswege
op schandelijke wijze met het geld werd gesmeten.
Eindelijk komt er wapenstilstand; er ontstaat een daling der
prijzen ; de handel is door eenigen angst aangegrepen, maar sl.echts voor
korten tijd, want spoedig volgt weder nieuwe prijsstijging. Met
geweldige sprongen gaat nu de rijzing en neemt de duurte
toe. De handelsbeweging is ongekend levendig en in schijn
heerscht er een ongekende welvaart. Werkloosheid bestaat niet
meer; de werknemer vraagt steeds hoogere loonen, welke de
werkgever zonder den minsten tegenstand toestaat, want de werk-
gever verhaalt deze meerdere uitgaven met een extra-winst voor
zichzelf, op zijn relaties en deze laatste weder met groote winst
op den verbruiker, meerendeels den werknemer.
Deze toestand duurde ongeveer twee jaren en had tot gevolg
een verhooging van den levensstandaard, die niet in een tijdsverloop
van eenige jaren, doch alleen in vele tientallen van jaren wellicht
te rechtvaardigen zou zijn geweest.
De toestand werd angstwekkend en moest onvermijdelijk tot
een reactie leiden.
De economische inzinking over de geheele wereld is dan ook
gekomen en betrekkelijk plotseling. Groote daling in de prijzen
' van grondstoffen, malaise in handel en nijverheid, scheepvaart,
_ groote werkloosheid, enz., maar de eigenlijke crisis is toch pas
aan 't begin van haar loop en zal vele jaren duren.
,, Op welke gronden berust deze voorspelling?
Op de volgende:
Indien het mogelijk ware, dat, na een ontzettende vernietiging
van menschenlevens en van kapitaal, als in dezen oorlog heeft
plaats gehad, een bl├╝veude welvaart ontstond, dan zou zulks,
in plaats van een zware straf, die onvermijdelijk op zulk een