HomeGedenkschriften van Generaal von Moltke 1877-1916Pagina 12

JPEG (Deze pagina), 635.72 KB

TIFF (Deze pagina), 4.42 MB

PDF (Volledig document), 24.47 MB

II
J` Ziedaar, voor zooveel het ontstaan van den
oorlog tusschen Rusland met Oostenrijk-Hongarije
en Duitschland betreft, de stellige uitspraak van
von Moltke in de schuldquaestie.
Aangaande de redenen waarom Frankrijk, Enge-
land en Italië tot deelneming aan den oorlog
· besloten, verwijzen wij den lezer naar de gedenk-
schriften.
Zooals wij ook in ons boek hebben gedaan,
onthouden we ons ook nu van het uitspreken
van ons oordeel nopens de schuldvraag. Wij willen
hopen datdeze vraagdoor anderen totvolledige klaar-
heid moge worden gebracht ;dochwe betwijfelen, zoo-
als we reeds in de Inleiding van ons werk hebben ge-
zegd, of men daarin zal kunnen slagen. Wat wij thans
echter willen verklaren is, dat von Moltke's boek
niets bevat, dat zou kunnen getuigen van een destijds
bij de hoogste politieke en militaire leiders in Duitsch-
land bestaand en tot uiting gekomen streven,
om in 1914 een oorlog te doen uitbreken. Daaren-
tegen schrijft de generaal in November 1914,
, dat het beter geweest ware indien Duitschland
in de laatste jaren de naderende gebeurtenissen ­-
namelijk den oorlog, die onmiskenbaar voor de
· 4 deur stond ­­ vast in het oog genomen had en zich
ook in diplomatieken zin daarop had voorbereid.
De hoogste kunst der diplomatie bestaat niet, zegt
i hij, in het onder alle omstandigheden handhaven
van den vrede, maar moet ten doel hebben den
politieken toestand van den staat zoodanig te
leiden, dat men niet dan onder gunstige voor-
waarden in een oorlog kan geraken.
g Zóó heeft Bismarck zich onsterfelijke verdienste
verworven, doordien hij vóór 1866 en 1870 een
coalitie tusschen Frankrijk en Rusland heeft weten
te voorkomen. Maar in 1914 moest Duitschland
een oorlog voeren op twee fronten.
1