HomeHandleiding tot het statistisch onderzoekPagina 8

JPEG (Deze pagina), 766.01 KB

TIFF (Deze pagina), 5.44 MB

PDF (Volledig document), 22.49 MB

. I
ll
i
l i
x 4; IX. STATISTIEK. °°"
l
ii de Duitschers het noemen), op te teekenen, te ordenen en te
E rangschikken, onderling te vergelijken en uit het regelmatig voor-
Z komen van dezelfde verschijnselen onder dezelfde omstandigheden
de wetten van oorzaak en gevolg, waardoor de feiten beheerscht
worden, te leeren kennen. q
Doelvanhet § 3. Alzoo heeft het statistisch onderzoek drieërlei onderschei-
j ätatïstïsch °¤‘ den, ofschoon verwant, oogmerk.
€"°°k‘ a. De eenvoudige waarneming en constateering van een feit of
. van een samenhangende reeks van feiten (de mmtooncmte, of indi-
viduèële statistiek). B. v. de stand der bevolking op een gegeven
tijdpunt; _de opbrengst van den oogst in een gegeven jaar; de
‘ handelsbeweging in een land over een gegeven tijdperk. *
6. De onderlinge vergelijking van gelijksoortige feiten op ver-
jj schillende tijdstippen of verschillende plaatsen (oergeläkemte static- j
i tie/ls). B. v. vergelijking van de uitkomsten van twee op verschil- V
lende tijden gehouden volkstellingen; vergelijking tusschen de
i handelsbeweging van twee groote koopsteden.
c. Het waarnemen van vaste verschijnselen, die onder gelijke
omstandigheden telkens weder regelmatig voorkomen, en het er-
li kennen van de wetten van oorzaak en gevolg, waardoor ze hierbij
i beheerscht worden (philosopkische stzztistiert, statistique morele).
B. v. de verhouding tusschen de mannelijke en vrouwelijke ge-
boorten; de wet van sterfte in verschillende tijdperken des levens;
het verband tusschen den aard van het misdrijf en het geslacht ·
.» en den leeftijd van degenen, die misdrijf plegen.
l Elk van deze drie oogmerken van het statistisch onderzoek kan
op zich zelf einddoel zijn. Men kan zich tevreden stellen met
de waarneming en constateering van een eenvoudig feit, b. v. de j
opbrengst van den laatsten oogst. Men kan, iets meer bedoe­ ,
lende, de opbrengst van den oogst in één land willen vergelijken
met dien in een ander land om daaruit af te leiden, in hoeverre ‘
het eene land meer dan het andere in staat is, zijne bevolking l.
{ met de vrucht van eigen bodem te voeden. Men kan, nog dieper
in het onderzoek doordringende, de oorzaken nasporen van eenen
L . regelmatig voorkomenden minder gunstigen toestand, waarin het
r eene land, wat zijne jaarlijksche oogsten betreft, tegenover het
i andere verkeert (b. v. mindere natuurlijke vruchtbaarheid of een Q?
if gebrekkig landbouwstelsel), of wel de kansen willen berekenen
ll van de schade, waarmede elke oogst door de werking van natuur- l
krachten bedreigd wordt (Toepassing der probabiliteits­rekening i
op de statistiek. Berekening van premie voor verzekering tegen
3 de schade door hagelslag). · j
{ Doch de eenvoudig amztoonende statistiek moet altijd de grond- A
i i
`
“"’·~ nl . . _ _ . K er ___ {_y ,,_,_ /