HomeHandleiding tot het statistisch onderzoekPagina 23

JPEG (Deze pagina), 731.28 KB

TIFF (Deze pagina), 5.54 MB

PDF (Volledig document), 22.49 MB

rx. srnrrsrrnn. 19
aaruit In deze figuren vertoont de gestippelde lijn de opeenvolging
in van der afzonderlijke feiten, de doorgetrokken horizontale lijn het
L] de daaruit ontleende middencijfer. Nu springt het in het oog, dat
F een in Fig. C. de horizontale lijn zich veel nauwer aan den werkelijken
’G£”C¤ toestand aansluit dan in Fig. D.
mm § 15. De regelen in de vorige §§ voorgedragen hebben vooral De wim QK
· bêr groote beteekenis wanneer de statisticus in zijn onderzoek tot het de afwisselende-
luwê verband tusschen oorzaken en gevolgen door wil dringen. Er is ""“°h‘J“5°l"“·
aan geen oorzaak zonder gevolg, geen gevolg zonder oorzaak. Elk
het voorkomend feit, hoe toevallig ook in schijn, heeft toch zijn
rond noodzakelijke reden van bestaan; elke afwijking van een erkenden
chat en bekenden regel heeft haren grond in een anderen regel. Maar
deze laatste is dikwijls voor ons verstand, met de middelen van
; tot kennis waarover wij tot nog toe te beschikken hebben, onnaspeurbaar.
Hierom is het, dat wij de verschijnselen, die binnen het bereik
jjfgr- onzer waarneming vallen, onderscheiden in vaste en afwisselende °
die verschijnselen.
[gm Tot het waarnemen en constateeren der vaste verschijnselen,
Om- die zich in gelijke toestanden met onwrikbare regelmatigheid voor-
lgjd doen, is de bewerking met groote getallen noodzakelijk; door de
{ter bewerking met het middencijfer kunnen wij tot op zekere hoogte
pju- de afwisselende verschijnselen tot vaste herleiden. En uit de on-
ym derlinge vergelijking tusschen de geconstateerde vaste verschünse-
len kunnen wij tot de wetenschap van het verband tusschen oorzaak
en gevolg, tot de erkenning van vaste regelen en de ontdekking
van natuurwetten opklimmen. Dat wij ons hierbij van alle gis-
. sings- en benaderings­statistiek streng te onthouden hebben, spreekt
van zelf; evenzoo, dat de inductie en het afgeleide cijfer hier
niet dan met de uiterste voorzichtigheid aangewend mogen worden.
Doch ook bij de afwisselende verschijnselen is het nog mogelijk,
met meer of minder zekerheid verband tusschen oorzaak en ge-
volg na te sporen. Men kan deze wederom, naar mate van de
invloeden, waardoor zü beheerscht worden, onderscheiden in e
periodieke en onregelmatige.
De periodiek afwisselende verschijnselen komen de vaste in ka-
rakter zeer nabij. De vastheid, die hier wordt waargenomen,
ligt in het geregeld terugkomen van dezelfde afwijkingen, b. v. het
verschil der sterfte in de onderscheidene maanden des jaars. Ook
hier zal men de theorie der groote getallen moeten toepassen,
om de regelmatigheid der periodiciteit te ontdekken. Van het
ï’ gebruik van het middencijfer zal men hier echter betrekkelijk
weinig dienst kunnen hebben.
De onregelmatig afwisselende verschijnselen zijn eindelijk weder
I
ir- .
--«- f_ ____lr :._TL­_;_·‘­Tit-;r«;;7i·‘jr,fA‘{" ""' ‘ _ _ _, ,«£ afd`, . ""'