HomeHandleiding tot het statistisch onderzoekPagina 16

JPEG (Deze pagina), 788.91 KB

TIFF (Deze pagina), 5.50 MB

PDF (Volledig document), 22.49 MB

. «»‘
l , '
12 rx. STATISTIEK.
lb
ook door deze goede hoedanigheid, dat zij zelve van te voren i
erkent, geen volkomen juiste opgaven te verstrekken. `
_‘ Eene fout, waarin ook ernstige beoefenaren der statistiek maar
il al te licht vervallen, is, dat men de wèl geconstateerde cijfers ·
lf en die, welke alleen door gissing en benadering of op andere
ii onvolkomen wijze verkregen zijn, onderling samenvoegt en ver- j
werkt. Dit doen wij b. v. allen, wanneer wij een cijfer van de f
C, bevolking van Nederlandsch-Indie noemen. Nauwkeurig (d. i. vol-
gens de wetenschappelijke methode) geteld is daar nog geen enkel
deel der bevolking, behalve misschien het onbeduidend cijfer der
Europeanen op de hoofdplaatsen. Toch is er nog groot verschil
‘ in de betrekkelijke juistheid der cijfers, die ons worden verstrekt
li, voor de inlandsche bevolking van Java en voor die van de bui- ,
jj tenbezittingen. Maar wanneer wij nu spreken van een bevolkings- jl
H cijfer van 22,750,000 voor geheel Neerlandsclnlndie, dan men-
I gen wij cijfers van zeer ongelijke deugdelijkheid als volkomen l
gelijkwaardig dooreen.
ï§ De reiziger of tijdelijke resident in half­beschaafde staten of
fi onder onbeschaafde volken zal nimmer geheel aan den invloed der
gissings- en benaderings­statistiek kunnen ontsnappen. De inlicl1­
tingen, die men hem verstrekt, zullen doorgaans geen andere 2
tl bron hebben, en hij zal er steeds op bedacht moeten zijn, dat 7
jj dergelijke opgaven, behalve aan andere gebreken, meestal aan de .1
fout van overdrijving, soms ook aan de tegenovergestelde fout, i
V mank gaan (Verg. § Moet hij zich met eigen waarneming be- r
=. helpen, hij zal wèl doen, zich van alle gissing te onthouden. Bij
gebrek van alle andere hulpmiddelen zal hij echter met eenigen
=_ takt van de schatting bij benadering gebruik kunnen maken. l
* In één opzicht zal hem echter de gissing dienst kunnen doen, lj
a namelijk tot het ontdekken van fouten in de hem verstrekte in-
· lichtingen. Als geoefend statisticus zal hij de opgaven, die hij j
j ontvangt, aan de eenmaal ontdekte en algemeen geldende vaste
Q verschijnselen en natuurwetten kunnen toetsen. Wordt hem, b. v.
verteld, dat eene plaats eene bevolking van 10,000 zielen telt
en dat er jaarlijks 1000 kinderen geboren worden, hij zal 1
j bevroeden, dat in het eene of in het andere cijfer, misschien g
wel in beide, eene grove fout schuilt, en door waarneming en
{ vergelijking van onderscheidene gegevens tot de ontdekking kun- T
1 nen komen, waar de fout ligt. Zijne gissing zal in dit geval M
jj even veel recht van bestaan kunnen hebben als de conjectuur van
E den philoloog, die een bedorven plaats in een handschrift herstelt.
mgàïolïgläïjjïè § 12. In vele gevallen zal het onmogelijk zijn, door recht- 4
ä afgeleide cijfer. streeksche waarneming tot de kennis van een feit te geraken.
il j
mv;. . jg _ .__.. _. . . . .... e~~-~a~-»-· - -4 e Move