HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 61

JPEG (Deze pagina), 1.19 MB

TIFF (Deze pagina), 7.19 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

l
" 59
als door den wassenden invloed van industrieele ondernemingen op .
den landbouw en de beweging naar monopoliseering der markt door
het grootkapitaal. Waar verder het agrarisch kleinbedrijf zich naast
het grooterbedrijf handhaaft of uitbreidt, gaat dit gepaard met zoo- Q
danige ontbering en overarbeid van hen, die daarin hun bestaan
` vinden, dat het met den algemeenen drang naar een hooger levens-
standaard in de arbeidersklasse op den duur onvereenigbaar is. Boven-
dien wordt door ·de ontwikkeling van het fabriekswezen een steeds
‘ _ grooter deel van het eigenlijk agrarisch bedrijf n.aar het gebied der
* industrie overgebracht.
§ 7. Bij verdere ontwikk·eling van het grootbedrijf brengt de
, concurrentie de winst in gevaar, hetwelk leidt tot toenemende
uitbreiding van het kapitalistische monopolie en beperking van het
gebied der concurrentie. Meer en meer komen voortbrenging en
verkeer onder de heerschappij van het bankkapitaal en wordt de
`winstheffing onafhankelijk van elke functie in voortbrenging en ruil.
De kapitalist verliest daarmede de beteekenis van bedrijfsleider cn
,¢_ wordt slechts een parasiet op de volkswelvaart. Het bedrijf wordt
V ingericht op een voet, dat het voor overneming door -de maatschappij
. gereed is. Hiermede is de grondslag gelegd, waarop het stelsel der
socialistische voortbrenging kan worden gevestigd en van waar uit het
over de voortbrenging in haar geheel kan worden uitgebreid.
§ 8. Intusschen worden verschillende bedrijven uit particulier in
publiek beheer overgebracht, terwijl ook door de coöperatie het ter-
rein van het particulier bedrijf wordt beperkt.
§ 9. Met deze toenemende mogelijkheid van het socialisme gaan
gepaard een wassende aandrang en macht om het te verwezenlijken.
De ontzaggelijke vermeerdering van den rijkdom en de weelde dier
kapitalisten doen ook de arbeiders hoogere levenseischen stellen,
terwijl de opdrijvin der woninghuren als gevolg van de opeenhooping
der bevolking in fe groote steden en de prijsbeweging hun leven -
standaard drukken. Door en in den klassenstrijd, mede als gevolg
der v·erhooging van den levensstandaard, die een deel van het proleta-
riaat zich weet te veroveren, stijgen zijn behoeften tot een peil, waarop
­ hunne bevrediging in het kapitalistische stelsel niet is te bereiken. De
tegenstellingen binnen de kapitalistische klasse treden op den achter-
grond. naarmate de aandrang der arbeiders naar nieuwe rechten en
'hervormingen gevaarlijker wordt voo1· hare heerschappij en het kapita­ .
listische stelsel zelf. Dit uit zich. zoowel in de vorming van patroons-
bonden tegenover de vakorganisatie der arbeiders, als op politiek
j gebied. De kapitaalmagnaten aan het hoofd der reusachtige centrali-
’ saties van hcï kapitaal, die door hunne beschikking over grondstoffen,
j vervcerwezen en bedrijfsmiddelen de geheele maatschappij aan zich
· schatplicntig maken, weten bestuur en wetgeving aan hunne belangen
j dienstbaar te maken en drijven de rege-eringen den weg op van
Q imperialisme en koloniale politiek met de daaraan verbonden voort-
gaande verzwaring van militaire lasten en toenemende spanning in de
internationale verhoudingen.
i § 10. Tegelijkertijd groeit ook de macht der arbeiders tegen het
¥ kapitalisme. Met de bedrijfsconcentratie gaat gepaard een toenemend
- overwicht in getalsterkte bij het proletariaat. Als nieuw element
ontwikkelt zich daarin de ,,nieuwe middenstand", technici en beamb-
.y ten van_het grootbedrijf, die wat onzekerheid van het bestaan en
j afhankelijkheid van den kapitalist betreft, met de arbeiders gelijk
«
S
S
ë