HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 60

JPEG (Deze pagina), 1.16 MB

TIFF (Deze pagina), 7.19 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

jg _ . ,_ l
l I

'
i .
ix {
. · l
jj BEGINSELPROGRAM.
jr
il § 1. De ontwikkeling der maatschappij heeft geleid tot de kapita-
l `listische voortbrengingswijze, waarin de massa der voortbrengers is _
{ gescheiden van de voortbrengingsmiddelen. Deze zijn voor hunne
, . bezitters het middel om winst te maken uit den arbeid der arbeiders,
I; die ter voorziening in hun levensonderhoud verplicht zijn, hunne
i arbeidskracht te verkoopen. Twee klassen, het proletariaat en de " 1
j kapitalistische klasse, staan aldus in duurzame belangentegenstelling ‘
tegenover elkaar. ,
l § 2. In dit stelsel dwingen concurrentie en winstbejag tot voort-
·durende verbetering der techniek ter besparing van arbeidsloon. Het
leidt tot opeenhooping van rijkdom bij de kapitalistische klasse, tegen-
*1, over armoede, onzekerheid van bestaan en afhankelijkheid, ~afmat­
Q tenden, geestdoodenden en ongezonden ·arbeid van mannen en
"vrouwen, onmatig langen arbeidstijd naast werkloosheid; kinder-
j ·arbeid ; vernietiging van het gezinsleven en_teruggang van het licha.- ,,V
ii. melijk weerstan svermogen bij h­et proletariaat; tot voortwoekerend `
l; pauperisme en prostitutie, alcoholisme en misdaad. Zoo is de arbeiders- .
jj klasse, waar de kapitalistische winsthonger niet door haar tegenstand
wordt gebreideld, ten prooi aan toenemende ontaarding en ellende,
jj! alleen beperkt door de natuurlijke grenzen van menschelijke ontbering
en door de eischen van het kapitalistisch belang zelf. De wanverh0u­
ding tusschen de toenemende productiviteit van den arbeid en de
{I geringe koopkracht der massa, en het gemis aan maatschappelijke
regeling der voortbrenging leiden telkens weer tot crisissen in het
v ii `bedrijfsleven, die deze aan het wezen der kapitalistische waren-
ijiv productie verbonden strekkingen nog verscherpen.
Gill § 3. Dit wekt verzet bij het proletariaat, dat zich organiseert,
lj zoowel in vakvereenigingen als op politiek gebied en daarbij meer en
jl rmeer tot het besef komt van zijn taak, om het kapitalisme als stelsel
_ ï,· te bestrijden en de leiding der maatschappij van de kapitalistische
fl klasse over te nemen. Bij haar strijd om politieke rechten en sociale
QQ hervorming toch stuit de arbeidersklasse, zoolang zij de maatschappij
niet beheerscht, op de overmacht der heerschende klasse, die niet dan ­
a l noodgedwongen, onder den invloed der wassende macht van het
j proletariaat, aan zijn eischen tegemoet komt en daarbij niet verder
gaat, dan de handhaving harer heerschappij en het wezen van het
kapitalistische stelsel het g-edoogen.
j § 4. Intusschen schept de kapitalistische ontwikkeling zelve de ,
!" economische voorwaarden voor een nieuw stelsel van voortbrenging, ir
j niet berustend op uitbuiting eener klasse door een andere, maar op i
T maatschappelijk bezit en beheer der voortbrengingsmiddelen, waarvan J
ä het doel niet is het maken van winst voor enkelen, doch voorziening ivn j.
jg de behoeften van allen. g
jj §_ 5. De concurrentie, in verband_met_den voortgang der techniek, '
jï dwingt steeds meer tot voortbrenging in het groot, vermindert de .
,, maatschappelijke beteekenis van het kleinbedrijf en maakt de kleinere 3
é “; ondernemers afhankelijk van het grootbedrijf of tot loonarbei-ders. ,
i. § 6. Hoewel dit proces van bedrijfsconcentratie zich in de landbouw-
jï, bedrijven tot heden niet op dezelfde wijze vertoont als in die van
ig ï handel, verkeer en nijverheid, ziet men ook daarin de macht van het ·F
ïkapitaal toenemen, zoowel door de uitbreiding van het pachtstelscl- j
Sl J l
ïi
l
i
2; ä E
ls j