HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 31

JPEG (Deze pagina), 1.04 MB

TIFF (Deze pagina), 7.00 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

z . i ·
29 i
° den klassenstrijd zoo verscherpende, invloed van dit feit op l
de politiek der negeeringen van de groote kapitalistische landen
zal nog nader worden nagegaan (zie § Q, laatste zin).
ll Bij de bespreking van dit punt (§ 7) wijst ons program op een j
; tweede verschijnsel in het kapitalisme, dat aan de kapitalisten
de waarde voor de leiding der voortbrenging, die zij heetten te
hebben en die het kapitalisme moest rechtvaardigen, vrijwel
ontneemt. Zoodra de werkelijke eigenaren en beheerders van
groote ondernemingen de geldbanken zijn, is de industrieele
leiding dier ondernemingen niet m·eer bij hunne eigenaren, de
ä kapitalisten, maar bij betaalde krachten, die als direkteuren
optreden. Dit trouwens is reeds met vele ondernemingen het
E geval. De technisch·e leiding is slechts in weinige gevallen in handen
¥ van de kapitalisten zelve en, waar het op aankomt, behoeft
steeds minder in hunne handen te zijn. Naarmate voor den enkelen
· kapitalist-bedrijfsleider de naaml·ooze vennootschap in de plaats
` is gekomen, is de scheiding tusschen den kapitalist­nie·t­voort­
F brenger en den niet­bezitter-voortbrenger steeds scherper ge-
Q worden. De aandeelhouder is als regel niet in de leiding der
`zaken betrokken; veelal zijn het nog wel groote aandeelhouders,
die als direkteur fungeeren; in menig geval is ook deze band
tusschen de leiding en de werkelijke kapitalisten weggevallen.
Zoodra echter de invloed der banken op de groote ondernemingen
een omvang aanneemt, als uit bovenstaande cijfers blijkt, kan
men met o-ns program werkelijk zeggen, ,,dat de winstheffing
onafhankelijk wordt van elke funktie in voortbrenging en ruil",
” zoodat ,,de kapitalist zijne beteekenis als bedrijfsleider verliest
en slechts een parasiet wordt op de volkswelvaart".
, Een klasse echter, die zichzelve overbodig heeft gemaakt, kan
niet anders verwachten, dan dat de maatschappij zal trachten,
l hare zaken buiten haar te beredderen. Zoo goed als de direktie
·' eener Arnerikaansche olietrust, door middel harer agenten en
f filialen hare voortbrenging kan regelen naar de behoefte over
_ een bepaald deel der wereld, kan dit ook geschieden door
lichamen, van wege de maatschappij ingericht en aangesteld.
j, Zoo goed als de direkties van groote spoorwegen door de aan-
¥ deelhouders worden benoemd, om het bedrijf voor en ten bate
g van hen te beheeren, kunnen zij ook worden aangesteld uit en
door het gansche personeel dier spoorwegen onder kontrole en
E ten behoeve van het gansche volk. En zoo goed als leiders van
groote banken, die nooit kolen-, tin- of andere mijnen hebben
gezien, deze met hun geld en te hunnen bate door daarvoor
betaalde technische en handelskrachten kunnen doen exploi-
teeren, kunnen ook in de betrokken landen van wege het
Q volk de noodige organisaties geschapen en uitvoerders-beheerders
° aangewezen worden, om die exploitatie te algemeenen nutte te
l