HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 29

JPEG (Deze pagina), 1.05 MB

TIFF (Deze pagina), 7.00 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

27 i
geschat op 1500 millioen gulden. Ook in de overige landen
van Europa is de kartelvorming in volle ontwikkeling: zij wordt j
door hooge invoerrechten bevorderd, maar ook in vrijhandels- l
landen als Engeland en Nederland neemt zij hand over hand
toe. Zelfs is in Engeland de eigenlijke trust me·er verbreid dan ‘
elders in Europa; naaigaren, zout, alkali, steenkolen, katoen, i
wol, olie en lijnkoeken, weefmachines, calico, behangselpapier,
portlandcement, fluweel, tabak, diamant enz., ziedaar eenige
artik-elen, waarin reeds vóór 1903 de trustvorming aan den gang E
was, om van die in het spoorweg- en scheepvaartbedrijf nog
niet eens te spreken. Opzettelijk zwijgen wij over Amerika, het
land van de trust, eerstens omdat de enorme uitbreiding
en in veel opzichten noodlottige werking der trust in dat wereld-
_ deel vrij algemeen bekend zijn en verder, om niet het waan-
denkbeeld in de hand te werken, alsof de trust eigenlijk slechts
een Amerikaansch verschijnsel is. De ontwikkeling van het
kapitalistisch, monopoli·e is internationaal en ook ons eigen land
wordt daarin meer en meer betrokken. Naast de Amerikaanschie
. ,,Standard Oil Cie/’ staat bij ons de Koninklijke Ned. Petroleum-
. maatschappij, die met de eerste den strijd tot uitbreiding van
haar monopolie voert en daartoe vele andere petroleummaat-
schappijen reeds inslokte en zich met andere buitenlandsche
verbond. lntusschen werkt de ,,Standard Oil" ook hier onder
den naam ,,American Petr. Co.", ,,de Automaat", enz. en trok
zelfs den verkoop in het klein tot zich. Even bekend is
ook het optreden van het /Vestfaalsche Steenkolensyndikaat, met
haar kantoor te Utrecht, hier te lande, terwijl het Duitsche
,,Stassfurter Kalisyndikaat" hier te Zwolle zijne vertegenwoor-
diging heeft, bestaande uit een consortium van de voornaamste
handelaars in dat artikel, met het doel, hier de prijzen te hand-
haven, door het Kalisyndikaat voor Nederland vastgesteld. Een
dergelijk kartel bestaat ook voor superphosphaten. Alle zout-
ziederijen zijn in een kartel vereenigd, evenals de suiker- e·n
schelpfïabrikanten; verder is er kartelleering onder de steen-
fabrikanten, de stoomvaartmaatschappijen, de Rijnvaart, basalt,
. koolzuur ·en zuurstofwerken, turfstrooisel en aardappelmeel, ver-
duu-rzaarnde levensmiddelen, behangselpapier, glashandel, fruit-
handel enz. Het medegedeelde moge volstaan, om aan te toonen,
' dat de eindvorm der bedrijfsconcentratie, ·de trust, en zijn weg-
bereiders het kartel en syndikaat, overal, ook in ons land, meer
en meer om zich grijpen.
Naast en met de trustvorming zien wij voortbrenging en
verkeer meer en meer komen onder den invloed van het bank-
kapitaal. Wat dit beteekent, zal men begrijpen uit hetgeen
hier volgt:
Naast de bedrijfsconcentratie in kartellen en trusts staat