HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 28

JPEG (Deze pagina), 1.06 MB

TIFF (Deze pagina), 7.00 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

‘ .l,
gj uitbreidden. Als uit die telling blijkt, dat voortdurend het aantal
zelfstandigen in mindere mate toeneemt dan het aantal onzelf-
standigen, kan dit alleen van bedrijfsconcentratie, van vooruit-
" gang van het grootbedrijf en vermindering der beteekenis van
het kleinbedrijf, het gevolg zijn. Ook hierbij bepalen ons
totindustrie,handelen verkeer.
Dat deze bedrijfstakken een steeds grooter beteekenis krijgen,
ook in ons land, blijkt hieruit, dat van de 10.000 personen, w·erk-
5 zaam in een beroep, werkzaam waren in deze takken: 4843 in
1889, 5020 in 1899 en 5270 in 1909, ·terwijl het aantal in den
landbouw werkzamen in die twintig jaren afnam, nl. van elke
10.000 3178 in 1889, 2973 in 1899 en 2729 in 1909. De bedrijfs-
concentratie in nijverheid, handel en verkeer nu openbaart zich
Q hierin, dat van elke 100 werkzamen in deze bedrijfstakken tot
-de ,,onzelfstan·digen" behoorden in de nijverheid: 73.24 in h
{E 1889, 76.70 in 1899 en 78.34 in 1909; in den handel 30.69 in
ij 1889, 32.68 in 1899 en 34.25 in 1909 en in het verkeer 72.94
j in 1889, 70.44 in 1899 en 75.65 in 1909.
De uiterst·e vorm van bedrijfsconcentratie is de trust; zij
is tevens de laatste vorm van partikulier bedrijf; verd·ere con- _
tl centratie is slechts mogelijk door d·en overgang der trusts met
and·ere grootbedrijven in het maatschappelijk groot-
bedrijf. Een overzicht t·e geven van de enorme beweging naar
ë de trust in onze dagen is bij gemis aan voldo·ende gegevens
Qi tot h·eden onmogelijk. Zij behoort tot de ,,0ndernemers-
ii vereenigingen", die of gemeenschappelijk produktie en afzet
ii regelen met bestrijding van konkurrenten (syndikaten, kart-ellen),
j of in ééne alle onderdeelen van het bedrijf omvattende
reuzenonderneming produktie en afze·t·centra1iseeren (trusts).
,,De trust is een vereenigd bedrijf, het kartel is een
i vereeniging van bedrijven" (Wibaut); beide beoogen ophef-
fing der onderlinge kocnkurrentie en het beh·eers-chen der
bedrijfstak, waarin zij werkzaam zijn (monopolie). Vooral na
1880 h-eeft zich het kartelwezen, met name in Duitschland en
gn Oostenrijk, verbazend ontwikkeld; in Duitschland waren in 1905
reeds 38 5 kartellen bekend en wel 0. a. in de steenkolenmijrb,
ïl de ijzer-, de metaal-, de chemische-, de textiel-, de hout-, de A
papier-, de vlas-, de steen-, de aardewerk-, de- voedings- en
genotmiddelen- en de elektrische industrie. In 1911 werd hun
aantal op 500 geschat. In Oostenrijk werd van regeeringswege
if; een onderzoek ingesteld naar de werking der kartellen, waarbij
4*] kartellen in verschillende noodzakelijke levensbehoeften als
suiker, melk en petroleum, steenkolen, bouwmaterialen enz.
.,1 werden nagegaan, evenals kartellen in de alkohol-, de bier-, de
ijzer-, cement-, caoutchouc-, aardewerk-, garen-, papierindustrie
li; «enz. De jaarlijksche omzet dezer industrieele kartellen wordt
l fl
1
il ‘ ~ . i