HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 26

JPEG (Deze pagina), 1.03 MB

TIFF (Deze pagina), 7.09 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

il l
ll
ll
ïä
24 l
lj die de konkurreerende ondernemingen dwingt, zich te laten
annexeeren. In plaats van de konkurrentie, die levenswet van het
kapitalisme, treedt dan het groot­kapitalistisch monopolie.
Hier zien wij het kapitalisme aan den uitersten grens zijner ont-
ïl wikkeling zich zelf op één punt theoretisch vernietigen en naderen. I
totnhetgeen eigenschap is van het m a a ts c h ap p e l ij k b e-
dr1j•f: uitsluiting der konkurrentie. Praktisch echter wordt een-
bedrijf des te meer vatbaar voor overname en exploitatie van
lg ‘ wege de maatschappij zelve, naarmate het meer is gemonopo­
l1steerd,t­vanlu1t eenldof meker cenäralï pugiten nationaal of
Qèê in erna ionaa gerege en estuur . n et monopolie _.
spreiden de grootste kapitalisten het bed voor ’
tit io c i a li ein De go l ïftii e eh gevolgenk van hlït kapita- V
E. is isc monopoie, ie in eze e ric ting wer en, zu en wi` in
jj eene volgende paragraaf bespreken. J
Het ris thans reeds zoover, dat deze bedrijfsconcentratie en i
haar uiterste grens, het monopolie, door niemand meer kunnen
gg wo­rden geloochend. Het eenige wat men kan beproeven, is, de .
beteekenis van dit feit voor het socialistisch program of onjuist -
voorstellen, of verkleinen. Het eerste doet prof. Treub, waar hij j
het v<êoristetlt,halsof de verdringing van het kleinbedrijf door het L
ïli groot e rij ierin zou moeten bestaan, dat het getal kleine
ondernemers, baasjes, winkeliers en neringdoenden steeds minder "
,, zou moeten worden. Gns Leidsche program echter heeft de ware i
ijf beteekenis van den ,,ondergang van den middenstand" zóó `
Q duidelijk omschreven, dat dwaling te goeder trouw althans niet
j mogelijk is. Het spreekt niet over vermindering van het a an t al
kleinbedrijven, maar van ,,de maatschappelijke beteekenis van
het kleinbedrijf", dat, eenmaal de algemeene vorm van produktie, .
iii; thans hoogstens naast of achter of in verband met het steeds Z
toenemend grootbedrijf bestaat. Het wijster op, dat er een soort
;an1;,kleinlï{edrijf’£^1 is,k:vazä·a§.n•fjuist dathontàareekt, wat ksteeds
et enmer van et ein e rij was en et aarom ·maa te tot
het plechtanker voor hen, die het socialisme zouden willen ·
èli; keeren als zij het vermochten, n.l. de z elfs t andigheid.
Het stelt uitdrukkelijk vast, dat de kleinere ondernemers of _
a.fhankelijk worden van het grootbedrijf (depots- en filiaalhouders
enz.)- of tot loonarbeiders worden gemaakt. Voor de ekonomische I, l
jj ontwikkeling naar het maatschappelijk gr-ootbedrijf, naar het ’ ä
‘ socialisme, is dat hetzelfde.
wij Hoe de bedrijfsconcentratie zich voltrekt, is uit de officiëele
statistieken nog lang niet in vollen omvang op te maken, omdat j
dezen bij de vermelding van het aantal kleinbedrijven alle Z
l {ill opnoemen, ook die, welke feitelijk slechts onderdeelen van groote- ' I
ondernemingen zijn. Evenmin geven de statistiek-en antwoord. f
op die belangrijke vraag, waar het, voor de beteekenis der ,
Ai
gil
il:
vl I
ii - .
lu r
ill .
álle ' ë