HomeDe S.D.A.P., wat zij is en wat zij wilPagina 17

JPEG (Deze pagina), 1.11 MB

TIFF (Deze pagina), 7.02 MB

PDF (Volledig document), 70.71 MB

7 ' 15 1
‘ bestaan in de hand. De zucht om te leven op-ent de oogen voor
` het slavenbestaan en de toenemende ontaarding, waartoe het .
. ` aan zich zelf overgelaten kapitalisme de arbeiders do-emt en
` · l L ‘ het proletarisch verzet is geboren. Dit draagt eerst het
karakterivan noodweer ter verdediging van de eenvoudigste
gj levensbelangen. Begonnen, de machines, waarin zij ten onrechte
den vijand zagen, stuk te slaan, grepen de Engelsche fabrieks-
‘ ­ arbeiders al ras naar het wap·en der gemeenschappelijke-
. · aktie, eerst tijdelijk voor bepaalde eischen tegen een bepaalden _
r patroon, daarna duurzaam, door middel van de vakver- ·
* . eeni gin g. Ook op politiek gebied ontwikkelde zich in Engeland
het verzet der arbeiders, eerst onder den invloed van het
utepistisch socialisme een revolutionair karakter dragend (het
chartisme), daarna komend onder den invloed der burgerlijke-
` partijen, welke zich meester maakten van enkele eischen der
arbeidersklasse (kiesrecht, tienurendag) en bij de Engelsche '
_ arbeiders de illusie wekten - door de christelijke arbeiders ten
‘ onzent nog ged·eeld - dat de burgerlijke partijen of enkele
daarvan zelve wel, binnen het raam der kapitalistische maat-
;* schappij, de slechte gevolgen van het kapitalisme voor de arbeiders
door sociale wetgeving en dem-okratische inrichtingen zullen
Q opheffen.
Meer dan een halve eeuw is sinds dien tijd verloopen. In
X alle landen {heeft het eerste revolutionaire, d. i. tegen het kapita-
‘ lisme als stelsel een ide b-ourgeoisie als draagster daarvan gerichte
ï streven der arbeiders, ten gevolge gehad, dat burgerlijke partijen
‘ ( de arbeiders gingen organiseeren om hun verzet te leiden in
u , burgerlijke banen. In Engeland beurtelings konservatieven en
liberalen; in Frankrijk de liberalen, later ook de klerikalen;
. in Duitschland de liberalen, later het katholieke Centrum, ten
A ' onzent na de Parijsche Kommune, die de gee·sten wakker schudde-
en na de oude Internationale eerst de liberalen (Alg. Ned. ‘vVerk-
li-edenverbond), daarna Ide anti-revolutionairen (Patrimonium),
i" veel lat·er de katholieken (Kath. Volksbond) en een groep uit
. de Ned. Herv. burgerij (Chr. Nat. Werkniansbond). Hiermede
ging gepaard een ontwikkeling in de burgerlijke partijen zelve,
l waar zich een demokratische en hervormingsgezinde linkervleugei
`i vormd-e, die d-en arbeiders voorhield, dat zij aan hen de verwezen.-
lijking hunner uit het verzet geboren eischen gerust konden
_ ’ toevertrouwen. Opvolgende regeering·en - in Duitschland noemde j
- zich zelfs het keizerdom ,,sociaal" - maakten die eischen zelfs
­ pasklaar voor de burgerlijke maatschappij ·en werkten ze zóó
` ‘ uit, dat de kapitalisten het niet meer de mo·eite waard vonden,
. er tegen te ageeren. Het tijdperkvder ,,sociale politiek"
- l_ was aangebroken.
Maar het verzet bleef, ging dieper, drong door tot den grond