HomeDe regeling der gouvernements suiker-cultuur, beschouwd in verband met het daarover uitgebragte verslag door de drie overgeblevePagina 13

JPEG (Deze pagina), 652.77 KB

TIFF (Deze pagina), 6.92 MB

PDF (Volledig document), 91.76 MB

` 9
haar aangetoond, dat de prikkel, die den Javaan in Cheribon
heeft aangedreven om overeenkomsten te sluiten, in vele gevallen
is geweest: de invloed van een op verzoek eervol ontslagen
ambtenaar, en die der inlandsche hoofden. Omtrent dien toe-
stand laat de minderheid der Commissie zich in dier voege
hooren: in zoover haar gevoelen juist zou zijn teruggegeven,
j hetgeen wij meenen te mogen betwijfelen, omdat juist de uit-
Q drukking ,, vrije ondernemers" schijnt de bedoeling gehad te
l hebben, om met juistheid te doen uitkomen, dat ,, vrije onder-
? nemer" en ,,vrije arbeid" niet synoniem zijn. Die minderheid
zeide dan volgens het verslag:
i ,, Er zijn op Java vrije ondernemers, die op eene eerlijke
{ ,, wijze te werk gaan en goede zaken maken; dezulken hebben
i - ,, ook na het in werking treden der grondslagen niet te vreezen.
j ,, Maar er zijn ook ondernemers, die zich aan verkeerde prak-
i ,,tijken schuldig maken ; er zijn zelfs voorbeelden dat zij met
,,inlandsche hoofden geassociëerd zijn, en door omkoopingen
j` ,, van die hoofden een zeer ongeoorloofden invloed op de be-
l ,,volking weten te verkrijgen."
De prikkel was dus in vele gevallen niet anders dan een
·i vermomde dwtmg, en wel verre, dat de inlander van Cheribon
voor een contract met een partikulier gesloten f 200 ontvangt,
in stede van _/`100 die hem voor een aangeplanten bouw Gou-
vernements suikerriet ongeveer gewordt, bedroeg de betaling
die de planter erlangde, in vele gevallen aanzienlijk minder.
Ja, er zijn voorbeelden, dat van de f 200 door den contrac-
tant betaald, de betrokken inlander slechts f 15 gewerd, terwijl
het andere gedeelte, dat bijna gelijk staat aan het geáeel, den
leiders der vermomde dwangkultuur in handen kwam. Dat der-
gelijke ongeoorloofde winsten , behaald ten koste van den planter,
vrij wat schadelijker werken dan kultuur­procenten, vereischt
geene toelichting.
Wat wordt er nu van die feiten, waarop beoordeeling en
vergelijking gegrond zijn? Wat wordt er bij het al te ligtvaardig
geloof hechten aan eene voorstelling, die in werkelijkheid geheel