HomeDe openbare en de vrije schoolPagina 19

JPEG (Deze pagina), 662.53 KB

TIFF (Deze pagina), 5.20 MB

PDF (Volledig document), 21.36 MB


. E 17
de Openbare school. Daartegenover stonden zh, die tegen
het even genoemde beginsel, door de Revolutie ingevoerd,
gekant waren en zich daarom de Anti­revolutionairen noem-
ä den, en die zich ter onderscheiding van de aanhangers der
Natuurlüke Godgeleerdheid, bü voorkeur de Christelijke
Vrienden heetten. Zij waren voorstanders van eene school,
buiten inmenging van Staatswege en geheel in overeen-
ming met de eischen der verschillende kerkgenootschappen
ingericht: de Vrüe school.
De strüd, tusschen die twee partijen gevoerd, heeft geheel
de tweede helft onzer eeuw door hoofden en harten in span-
_g ning gehouden, somtüds zelfs in beroering gebracht. Dat
verschünsel laat zich gemakkelijk verklaren. Immers, hoe
J nauw was de band van den aanvang af tusschen godsdienst
en onderwüs gelegd! Verder, wat ligt dieper in den mensch,
wat is hem heiliger en op welk punt is hij derhalve gevoeliger
q dan op het punt van den godsdienst ? En eindelijk - wat wel
het voornaamste is- heeft in het genoemde tüdvak niet op
godsdienstig gebied eene beweging plaats gegrepen, die in
omvang en diepte de hervorming der zestiende eeuw even-
aart, volgens veler oordeel zelfs nog overtreft? Van die
i beweging moest het onderwüs wel den terugslag onder-
iä vinden. Dat en hoe dit het geval is geweest zal uit het
volgende blüken.
Zien wij eerst wat het beloop van zaken is geweest aan
de zijde van de voorstanders der Openbare school.
` De wet van 1806 werd in 1857 vernieuwd. Juist in dien
fi tijd was het werk der kritiek nog in vollen gang, en dus nog
{ verre van afgeloopen. Wel had die wetenschap reeds aan
{ het licht gebracht, dat veel wat vroeger onder godsdienst
;" verstaan werd tot het gebied der meeningen, opvattingen
;ï en zienswijzen van de ouden behoorde, en had zij aldus
scheiding tusschen godsdienst en oude en tevens verouderde
J leerstellige beschouwingen gemaakt, maar zij was nog niet
2 ver genoeg gevorderd om helder, begrensd en beslist te
' 2
1
ä
jl.
Ei