HomeDe openbare en de vrije schoolPagina 13

JPEG (Deze pagina), 652.81 KB

TIFF (Deze pagina), 5.29 MB

PDF (Volledig document), 21.36 MB

· 11 ·
overeenstexnming was,‘ jaren aaneen algemeen werd goed-
gekeurd. R. katholieken en Protestanten zongen het lied van
i vriendschap en vrede. De eenige wanklank, die men ver-
nam, weerklonk toen Lodewük Napoleon in 1808 het dekreet
uitvaardigde, dat ,,predikanten en geestelijken der onder-
scheidene gezindheden niet zullen benoemd kunnen worden
tot leden der Oommissiën over het Openbaar onderwüs."
V Doch terstond nadat de storm der fransche overheersching
voorbü gegaan was, gaf de vorst het bevel, dat ,,de wet
_ van 1806 bij voortduring beschouwd zal worden als de grond-
; slag der Nederlandsche schoolinrichtingen."
rv Daarop bleef het rustig, tot de tüd kwam, die komen moest,
waarin men begreep, dat er iets haperde in deze tweevuldige
` bewering: eenerzüds, dat de regeering geen leerstellig onder-
, wüs op de Openbare school zou toelaten, en anderzüds, dat
; zü gerechtigd en verplicht was om op die school te geven
wat men in d_e dagen harer stichting onder de Natuurlüke
, Godgeleerdheid had verstaan.
l Toen die tüd aanbrak, sloeg het uur dat alshet geboorte-
§ uur aangemerkt moet worden van de tegenstelling tusschen
i de Openbare en Vrüe school.
Inderdaad! Het moest er toe komen, dat er ontevreden-
.` heid geboren werd. Niet over een enkele fout van een op
F zichzelf staand persoon, maar over den geest dier eeuw.
De negentiende eeuw toch is in haar jonge jaren, waar-
; schünlük verblind door haar vreugde over het ontvangen
i van een onwaardeerbare nalatenschap, al te optimistisch
· geweest. Zü heeft geleden aan, wat wg thans autosuggestie
i noemen. Want zü heeft zich wüs gemaakt, dat oude toe-
standen enkel voor pennestreken bezwüken zouden, en dat
er voor het scheppen van nieuwe toestanden niets meer
noodig zou zün dan te beweren, dat zij aanwezig waren.
1 Terwül zü feitelijk enkel de richting aanwees en ook slechts
. kon aanwüzen, waarin de toekomst zich had te bewegen
n om een nieuwe orde van zaken te doen geboren worden,
l. ,