HomeDe eindexamens onzer Hoogere BurgerscholenPagina 22

JPEG (Deze pagina), 716.57 KB

TIFF (Deze pagina), 7.47 MB

PDF (Volledig document), 41.24 MB

Q 7jp____,..,,,___,____,__,m_______M______,w,. ,_, ___,,,,_r_,, M., .,,u_,,.__r,,,.l_,,,,,,i,,,-,.,,,,.,....,_,.a.;..,.t.,...n.......~...·...«..­...«..­,­ss,~-te `1.·./ -·;=­«»~ê2.» _
` AA,
á
19
om dien zin te wekken in den staatsburger dan vertrouwen _
? op de integriteit en het plichtsbesef der menschen. Geef
iemand eene taak, en stel hem daarvoor ten volle verant- U
woordelijk (zonder hem na te rijden, te begluren of te ‘
spionneeren), en men zal plezier er van hebben. Vertrouwen
wekt sluimerende krachten in den mensch, wantrouwen
kweekt zwakkelingen in zedelijk opzicht. Wij zijn allen men-
sehen, en eenige controle moet er wezen. Maar dit is zeker:
die controle is het minst dáár noodig, waar men iemand
ten volle verantwoordelijk stelt voor zijnen arbeid of voor
zijn oordeel. Wie controleert, zóó als de onderwijzer wordt
nagegaan, dat heirleger van toeziende ambtenaren (belastin-
gen, registratie, onderwijs, enz. enz.)? En toch zou ik
durven verzekeren, dat deze allen, met hoogstens eene
autoriteit elk, hun plicht doen, en meer dan dat, olf liever
(want meer dan dat kan eigenlijk niet): meer doen dan hun
is voorgeschreven? Wie noodzaakt U en mij wekelijks tal
van diensten te bewijzen en inlichtingen te geven, uren en
uren in beslag nemend, die maar in zeer verwijderd ver-
band staan tot de bekleede betrekking of het vervulde ambt?
Ik ken daarop maar een antwoord: het plichtsgevoel, dat
uit den verantwoordelijkszin wordt geboren. Het is het aan-
gename van eene betrekking, vrij te zijn en zich toch ge-
bonden te gevoelen. Het is eene verfrisschende en opwek-
kende gedachte, dat iemand tegen U zegt: Hier hebt ge het
materiaal; ik heb U uitgekozen om daarmede naar Uwe
krachten het meeste tot stand te brengen. Zorg gij met Uw
personeel, dat Uwe school een sieraad zij; doordring allen,
die met (en ook onder) U werken, dat het doen van zijn
plicht het hoogst bereikbare is voor den mensch in maat-
schappelijk­zedelijk opzicht, en dat er eigenlijk van meer
doen dan zijn plicht nooit (wèl van minder doen) sprake
)` kan zijn. Dan durft men staan voor zijne rapporten en
I cijfers; dan brengt men niet zijne verantwoordelijkheid op
t 2*