HomeDualistische economiePagina 23

JPEG (Deze pagina), 846.99 KB

TIFF (Deze pagina), 7.78 MB

PDF (Volledig document), 31.33 MB

I
I 2I
l nog geen 300.000 personen van leven. Welke gevolgen deze
verhouding in Rusland had en heeft, kan ik hier onvermeld
laten.
De verhandeling over den economischen invloed van de
stad op het platteland in de dualistische maatschappij moet
nog geschreven worden. Zij zal van uitnemende beteekenis
zijn, van veel grooter belang dan de geschiedenis van de
wisselwerking tusschen stad en land in de homogene samen-
leving. Het verloop van de economische politiek in bolchevis-
tisch Rusland zal in eerstgenoemde verhandeling een leer-
4 zaam hoofdstuk vormen. ‘
Een derde tegenstelling, die de dualistische maatschappij
kenmerkt, laat zich uitdrukken in de bekende termen geld-
huishouding tegenover productenhuishouding. Ik behoef over
deze tegenstelling niet veel woorden vuil te maken, zij is
gemeengoed voor ieder, die zich met Indische economie
inlaat. Slechts één opmerking moge mij vergund zijn: dat,
althans in die streken, waar voedselverbouw het hoofdbedrijf
van de bevolking is - en dat wil zeggen voor het gros van
de landelijke bevolking -­- de tegenstelling inderdaad nog
scherper is dan zij oppervlakkig schijnt te wezen, omdat de
geldbehoefte kunstmatig door de overheid is bevorderd, door
haar belastingpolitiek; en dat de hooge rentevoet, die in de
inheemsche maatschappij valt te constateeren, eerder aan de
_ met de hier genoemde tegenstelling verband houdende geld-
schaarschte en aan de reeds genoemde onbewegelijkheid van
de productiefactoren, dus ook aan de macht van de traditie,
moet worden toegeschreven, in het algemeen dus aan sociale
oorzaken, dan aan den individueelen grond, door Böhm
Bawerk aangegeven, van de perspectivische verkleining.
Over een vierde tegenstelling zal ik uitvoeriger moeten
zijn, n.l. de tegenstelling, die ik zou willen verbinden aan de
termen centralisatie en localisatie, termen, die ik voor betere
geef, mits slechts de bedoeling, die ik er 1nee heb, er duidelijk
in is uitgedrukt.
Het is u allen bekend, hoe in de westersche staathuis­
houdkunde de economische ontwikkeling wordt vastgeknoopt
aan de uitgebreidheid van den kring, waarin zich het econo-
mische leven afspeelt en hoe met de verbetering van het ver-
keer een voortdurende verruiming van dezen kring, die in het
i