HomeTwee achterlijke arbeidssystemen voor inboorlingen in Nederlandsch Oost-IndiëPagina 27

JPEG (Deze pagina), 878.50 KB

TIFF (Deze pagina), 7.36 MB

PDF (Volledig document), 56.19 MB

VOOR INBOORLINGEN IN NEDERLANDSCH OOST­INDIE 21
maar zelfs een, die boven de middelmaat uitsteekt, zich niet met
kracht wist los te maken van de oude sleurgedachte: heeren~
dienst is nog een goed en makkelijk middel voor het bestuur om
mede te werken.
De gouverneur, die de beschikking had over het regeerings-
geld voor de afwerking in vrijen arbeid van den z.g. Tjamba-
of Midden-Bone weg van Watampone naar Makassar, besliste
ongeveer vier jaren geleden, dat die weg verder in heerendienst
zou worden aangelegd in het bijna onbewoonde terrein be-
noorden Tjamba. De Gouverneur hield aan die verkeerde werk-
methode helaas vast, totdat begin 1927 de Directeur der B. O. VV.,
(Burgerlijke Openbare Werl<en) de bekwame heer Blackstone,
Zuid-Celebes bezocht. Een Assistent Resident betoogde in een
gehouden vergadering, dat indien, volgens de toen door den
Eerstaanwezend Waterstaatsambtenaar te Makassar verstrekte,
-later onjuist gebleken - gegevens, j; f80.000 in geld voor
vrij koelieloon beschikbaar werd gesteld, het werk in één jaar
gereed kon zijn, terwijl doorwerkende in heerendienst, de weg,
die al ongeveer 2 1/2 millioen gulden aan de Regeering gekost
had, nog 5 jaar lang voor een deel renteloos zou liggen, en boven-
dien toch steeds duur onderhoud zou behoeven. De heer Black-
stone oordeelde na deze argumentatie direct, dat het ervoor be-
schikbare geld voortaan wel weer aangewend diende te worden,
en de Gouverneur verzette zich niet langer.
Een nadere berekening zou wel eens uit kunnen wijzen,
dat die getallen l en 5 jaar respectievelijk 2 en 10 jaar moesten
zijn, wat het economisch nadeel van het alleen in heerendienst
doorwerken aan den weg nog grooter maakt. En dan bedenke
_ men, dat die weg de onderafd. Bone 1net zijn 285.000 zielen een
verbinding met Makassar zou geven, die niet als de tegenwoor-
dige ruim 300 K.M. lang is, maar nog geen 180 K.M .
§ 23. Bij heerendienst zware druk in dunbevolkte streken voor
belangen van anderen.
Dit is een goed punt om over te gaan tot het wijzen op een
ander euvel, dat de heerendienst als stelsel met zich brengt. Het
is n.l. duidelijk, hoe onbillijk het is, dat dunbevolkte streken, als
die benoorden Tjamba, jarenlang heerendienst moeten verrich~
ten voor een weg, die voor dichtbevolkte streken (in dit geval
Bone en Makassar) van belang is. Eenzelfde onbillijkheid doet