HomeTwee achterlijke arbeidssystemen voor inboorlingen in Nederlandsch Oost-IndiëPagina 26

JPEG (Deze pagina), 865.49 KB

TIFF (Deze pagina), 7.36 MB

PDF (Volledig document), 56.19 MB

20 TWEE ACHTERLIJKIE ARBEIDSSYSTEMEN ·
Ik wil enkele voorbeelden daarvan uit mijn omgeving op Zuid-
Celebes noemen.
Ruim tien jaren geleden werd van VVatampone, naar het
Zuiden, naar Mara, in heerendienst een breede verharde weg
aangelegd, die 30 K.M. lang was. Omdat het geld voor een paar
groote ijzeren bruggen ontbrak, werd een nieuwe verharde weg,
36 K.M. lang, tusschen beide plaatsen in heerendienst aangelegd,
waarin kleinere bruggen mogelijk waren. De oude weg ligt er
als bewijs, hoe men met heerendiensten komt tot een verspilling
van arbeidsvermogen, die bij financiering in geld niet zoo gemak-
kelijk voor zal komen. Het gaat hier dus om een druk van honderd
duizenden dagdiensten, die onnoodig gevorderd zijn. Ik be-
twijfel dan ook, of de Memorie van Antwoord wel ten rechte
zegt, dat bij verplichte diensten geen sprake is van eenige tegen-
stelling tusschen belangen van werkgevers en werknemers.
Een ander voorbeeld is de nog in aanleg zijnde Takalala
Lisoeweg, die vijf jaar geleden begonnen werd in heerendienst,
waarvoor vele honderdduizenden dagdiensten gevorderd zijn,
zelfs zonder dat een volledig werkplan over den bruggenbouw
gereed was. Die bruggen en duikers, die men vroeger in deze
dunbevolkte streek in heerendienst dacht te bouwen, zouden
ook nog, zoo zij permanent gemaakt werden, enkele tonnen
gouds kosten. Alles bijeengenomen dus een zware druk op be-
volking en landschapskas, terwijl Soppeng, Wadjo en Bone, die
eenig profijt van dien weg zouden kunnen hebben, naar het
Noorden -- de haven Paré Paré - een kortere en betere ver-
binding hadden, en terwijl naar het Zuiden bovendien een weg
in aanleg was, de Tjambaweg, die thans reeds i 21/2 millioen
gulden heeft gekost, en die met Makassar een n. b. nog iets ­
kortere verbinding geeft dan de Takalala Lisoeweg zal doen.
Dit alles, omdat heerendienstvordering van een gewestelijk
bestuurshoofd slechts het woord ,,accoord" behoeft. Zelfs bij een
betere controle van Batavia zou het euvel blijven bestaan, zij het
ook niet in die mate als thans.
§ 22. Te langzaam tempo; 21/2 millioen gulden liggen jaren
renteloos.
Een laatste bewijs, hoe belasting in arbeid groot economisch
nadeel kan teweegbrengen, is de Tjambaweg, waarbij blijkt,
hoe niet alleen het doorsnee­hoofd van gewestelijk bestuur,