HomeTwee achterlijke arbeidssystemen voor inboorlingen in Nederlandsch Oost-IndiëPagina 13

JPEG (Deze pagina), 786.44 KB

TIFF (Deze pagina), 7.46 MB

PDF (Volledig document), 56.19 MB

HOOFDSTUK II.
HEERENDIENST.
` §~ 9. Heerendienst is gedwongen arbeid zonder kost en zonder
· loon aan overheidswerken.
Het is gemakkelijk aan te toonen, dat heerendienst een door
het Ned. Indisch Gouvernement instand gehouden goede propa-
gandadienst voor de heeren in Moskou genoemd mag worden.
· De naam wijst uit, dat de diensten door den onderdaan als zoo-
danig ten behoeve van zijn heer, dus door de inboorlingen ten
behoeve van de Westersche heeren der overheid verricht worden.
De arbeid geschiedt in hoofdzaak voor publieke werken, als
aanleg en reparatie van wegen, duikers, bruggen en waterlei-
dingen. Ook in den tijd der onafhankelijkheid (die voor sommige
· streken der buitengewesten eerst in 1904 eindigde), had het volk
wel diensten voor zijn eigen hoofden te verrichten. Deze waren
echter als regel niet drukkend, bestonden soms maar in het jaar-
lijks driemaal een dag presteeren van arbeid, waarbij dan door-
gaans het betrokken hoofd nog voor de voeding der arbeiders
zorgde. De Westersche overheid vordert vaak meer dan 20
of 30 dagen (vorderde vroeger wel meer dan 50 dagen) per jaar
en betaalt er geen loon voor; zelfs zorgt het Gouvernement niet
voor den kost dier arbeiders (enkele uitzonderingsgevallen be-
vestigen dien regel). Begrijpelijkerwijze zijn deze diensten bij de
,` bevolking zeer gehaat. Op java heeft men ze dan ook reeds ruim
14 jaren geleden afgeschaft voor het gouvernement en vervangen
= door een speciaal hoofdgeld, dat 12 millioen per jaar opbracht.
Ook dat hoofdgeld werd in 1926 afgeschaft wegens zijn onbillij ken,
niet progressieven en zelfs niet proportioneelen druk. Maar voor
de dorpsoverheid bestaan de diensten ook op java nog en
drukken daar zelfs zeer zwaar.
§ 10. Men onderscheide scherp het verschil tusschen heeren-
dienst en soorten van dorpsdienst.
g In de buitengewesten kent men nog zoowel de heerendiensten
als de dorpsdiensten. Het is zaak zich duidelijk rekenschap te