HomeDe pligt der regeering, om voor de volksopvoeding te zorgenPagina 23

JPEG (Deze pagina), 617.08 KB

TIFF (Deze pagina), 6.32 MB

PDF (Volledig document), 13.23 MB

l
21
die op wil staan en zeggen, dat, naar zijn inzigt de Schotten
ee11 gelukkiger en verlichter volk zouden geweest zijn, lIl(ll()ll zij
gedurende de laatste vijf geslachten, voor hun eigen onderwijs
hadden moeten zorgen?
Ik zeg daarom, mijne Heeren! indien de regeringswijsheid
g eene proefondervindelijkc is, da11 is deze vraag beslist. Wij zijn
in staat, om het bewijs uit afdoende voorbeelden te voeren, over-
eenkomstig de voorseliriften in het Novum Oqqrezzztizz neergelegd.
A Ziedaar twee natiën, naauw met elkander verbonden, hetzelfde
eiland bewonend, uit hetzelfde bloed gesproten, dezelfde taal
i sprekende, door denzclfdcn Souverein en dezelfde wetgevende magt
bestuurd, hetzelfde godsdienstige geloof belijdend_ en dezelfde bo11d-
genooten en vijanden llClJl)G11(l. De eene van deze twee natiën was
voor honderd vijftig jaren, te11 opzigte van rijkdom en beschaving,
in den hoogsten rang onder de Europesche maatschappijen, de
andere in den laagsten, De rijke en zeer beschaafde natie laat
de opvoeding van het volk aan vrije mededinging over. In de
arme C11 half barbaarsehe natie wordt de opvoeding van het volk
door den Staat ondernomen. Het gevolg is, dat de eersten de
_ laatsten zijn, en de laatsten de eersten. De lagere volksklasse
ll, van Schotland ­- het is vruchteloos, de waarheid te bedekken -
is boven die van Engeland geklommen. De vrije mededinging, met
i ieder voordeel beproefd, heeft uitwerkselen teweeg gebragt, welke,
zoo als de Congrcgationale U11ie zegt, ons voor o11s zelve be-
schaamd 1'11OCiZC11 maken c11 ons in de schatting van lC(lCl‘Cll ver-
standigen vreemdeling moeten verlagen. Staatsopvoeding, onder
iederen tegenstand ondernomen, heeft eene verbetering voortge-
bragt, die moeijelijk haars gelijke in eenige eeuw of landstreek
vindt.
Eene zoodanige proef zoude i11 de heel- of scheikunst als be-
slissend beschouwd worden, en ik denk, dat zij even zoo beslis-
send in de staatkunde moet zijn.
"‘) Het beroemde werk van Engelands grootsteu deiiker. läaee van Ye-
rulanx.

.l
‘l
l
Pi
it
‘* .