HomeDe pligt der regeering, om voor de volksopvoeding te zorgenPagina 22

JPEG (Deze pagina), 678.55 KB

TIFF (Deze pagina), 6.32 MB

PDF (Volledig document), 13.23 MB

t
20
scherpe middel aanbeval, hetwelk alleen naar zijn inzien het
kwaad kon verdrijven. ­
Weinige maanden na de uitgave van dit vlugsehrift, werd er
een geheel ander middel toegepast. Het Parlement, hetwelk in
Edinburg zitting hield, maakte eene acte voor de lagere scholen.
WVat volgde? j
Eene verbetering, zoo als de wereld nooit zag plaats hebben, in
het zedelijke en geestelijke karakter van het volk. Spoedig, in
weerwil van de gestrengheid van het klimaat en de onvrueht- .
baarheid van den grond, werd Schotland een land, hetwelk geene
reden had, de schoonste deelen van den aardbodem te benijden.
Waar de Schot ging, ­- en er waren weinig deelen der wereld,
die hij niet bezocht, ·­- droeg hij zijne meerderheid met zich.
Indien hem een openbaar ambt werd gegeven , zocht hij den
hoogsten post te verkrijgen. Indien hij werk kreeg in eene brou-
werij of in eene factorij, werd hij spoedig de rneesterknecht. Als
hij eenen winkel opzette, was zijn handel de beste in de straat.
Als hij in het leger dienst nam, werd hij vaandeldrager. Als hij
naar eene kolonie ging, werd hij er de rijkste planter. In Lon-
den sprak mcn over den Schot der zeventiende eeuw, zoo als wij ­
over de Esquimoos spreken. De Schot der achttiende eeuw was jj
een voorwerp , niet van veraehting, maar van afgunst. Het ge- j
roep was, dat, waar hij kwam, hij meer dan zijn deel kreeg,
dat, vermengd tusschen Engelschen en Ieren, hij even zeker het
hoogste bereikte, als de olie zieh boven het water verheft.
En wat heeft deze groote omwenteling teweeg gebragt? De Schot-
sehe lucht was even koud, de Sehotsche rotsen waren even kaal als
altijd. Al de natuurlijke hoedanigheden van den Schot waren nog
dezelfde, welke zij geweest waren, toen geleerde en welwillende men-
sehen aanricden, dat hij even als ee11 lastdier met geeselslagen
tot zijnen dagelijkschen arbeid moest aangezet worden. ]|[aar de
Staat had Mm eene opceezlizzg gegeven. Het is waar, die opvoe-
ding was in alle epzigtcn nog niet, wat ze moest zijn; maar zoo
als ze was , heeft zij meer voor de koude en dorre stranden van
de Forth en de Clyde gedaan, dan de rijkste der bodems en de
niildste der luehtstreken voor Capua en Tarente gedaan heeft .....
ls er een lid van dit lluis, hoe sterk ook voor de leer, dat de
ltegerirrg zich niml in de oproerliiie van het volk Juoei mengen
J
‘l
l
Fl
it