HomeDe pligt der regeering, om voor de volksopvoeding te zorgenPagina 21

JPEG (Deze pagina), 695.26 KB

TIFF (Deze pagina), 6.36 MB

PDF (Volledig document), 13.23 MB

lfl
ten? Tot het jaar ZSM? Of tot 3847% Dat de proef tot
nog toe mislukt is , zult ge niet ontkennen. En waarom is ze
mislukt? Is zij in ongunstige omstandigheden ondernomen?
Neen , zij is ondernomen in het rijkste, vrijste en liefdadigste land
van geheel Europa. Is het op eene te kleine schaal beproefd?
Neen; want op millioenen is het toegepast. Is zij in een te
kort tijdsbestek beproefd? Neen; zij heeft eeuwen geduurd. De
oorzaak van de mislukking is dus duidelijk. Ons geheel stelsel
was ondoelmatig. Wij hadden het beginsel van vrije mededinging
op eene zaak toegepast, waarop het niet toegepast kan worden.

'N Maar, mijne Heeren! indien de staat van het zuidelijk gedeelte
van ons eiland 1nij met een sterk bewijs heeft voorzien, zoo ver-
schaft mij de staat van het noordelijk gedeelte een ander, moge-
_ lijk nog beslissender, bewijs. Honderd vijftig jaren geleden was
Engeland een der best bestuurde en gelukkigste landen der we-
reld; Schotland was misschien het ruwste en armste land onder
degenen, welke eenige aanspraak op beschaving konden maken. De
naam van Schot werd toen in dit gedeelte van het eiland met
verachting uitgesproken. De bekwaamste Sehotsehe staatsman be-
‘»£ sehouwde den vervallen toestand zijner arme landgenooten met een
gevoel, dat aan wanhoop grensde. Het is wel bekend, dat Fletcher
van Saltoun, een braaf en kundig mensch, een man, die het zwaard
voor de vrijheid getrokken had, die verbanning en ballingschap
verduurd had voor de vrijheid, zulk een afkeer had van de ellen-
de, onwetendheid, luiheid en woestheid van het gemeene volk,
e11 er zoo neerslagtig door werd, dat hij voorstelde eenige dui-
zenden van hen tot slaven te maken. Niets, dacht hij, dan de
tucht, welke onder de negers eener suiker­kolonie orde houdt en
tot inspanning aandrijft, niets dan zweep en stokslagen kunnen
de landloopers, die ieder deel van Schotland verontrusten, van
hunne luije en roofzuehtige gewoonten genezen en hen dwingen,
door bestendigen arbeid in hun onderhoud te voorzien. Spoedig
na de omwentelingit) gaf hij daarom een vlugschrift uit, waarin hij
ernstig en, naar ik geloof, uit enkele aandrift van menschlievend­
heid en vaderlandsliefde , aan de Staten van het Rijk dit
Van 1688.