HomeDe pligt der regeering, om voor de volksopvoeding te zorgenPagina 13

JPEG (Deze pagina), 651.67 KB

TIFF (Deze pagina), 6.60 MB

PDF (Volledig document), 13.23 MB

ll
altijd als een model aanbevelen. Keer terug naar die dagen,
toen de kleine maatschappij, die zich heeft uitgebreid tot het
rijke en verlichte gemeenebest van lIassaehusetts begon te ont-
staan. Onze nieuwe Dissenters zullen naauwelijks durven wagen
beleedigend van die Puriteinen te spreken, wier goestdrift Laud
en zijne hooge llofeonnnissie niet konden bedwingen , van die
Puriteinen, die liever huis en maagsehap verlieten, en al de
` gemakken en aangenaamheden van het beschaafde leven, om den
oceaan over te trekken en hunne woonplaats te vestigen tusschen
wilde beesten en wilde menschen, dan de zonde te begaan, om
` { in het huis van God gebaren te maken, welke zij geloofden, dat
Hein mishagen. Daehten deze brave uitgewekenen het met de
burgerlijke en godsdienstige vrijheid onbestaanbaar, dat de Staat
de zorg over de opvoeding des volks op zich zoude nemen?
Neen, mijne Heeren! Eene der eerste wetten, door de Puritein-
sche kolonisten vastgesteld, was deze, dat ieder stadsgebied, zoo-
dra de lleer het tot een getal van vijftig huizen verineerderd had,
· een huis zoude aanwijzen, waar al de kinderen schrijven en lezen
konden leeren, en dat ieder stadsgebied van honderd huizen eene
sehool voor taalkunde zoude oprigten.
Nog hebben de afstaininelingen van degenen, die deze wet
“ maakten, nooit opgehouden te beweren, dat de Overheid gehou-
den was, in de middelen van openbaar onderwijs te voorzien.
En dit is geene leer, die alleen binnen Nieuw Engelands grenzen
bepaald is. ,,Onderwijs het volk ," was de eerste vernianing door
Penn aan de volkplanting gerigt, die hij stichtte. ,,Onderwijs het
Volk," was het legaat van Washington aan die natie, welke hij gered
had. ,,Onderwijs het volk," was de onophoudelijke vermaning van
Jefferson, en ik haal Jellerson niet bijzonder genoegen aan, om-
dat onder de uitstekende niannen , die ooit geleefd hebben, Adam
Smith zelf niet uitgezonderd, Jefferson vooral den grootsten af-
schuw had van aainnatigingen van de zijde der Regeringen. Even-

·j·) Land was Aartsbisschop van Canterbury onder Karel I, die, even als
de Puseyisten onzer dagen, sterk naar het Ii.00IllSCl1­CLl.lZll0llCl{C in de Angli-
caansehe Kerk overhclde en zeer gewelddadige maatregelen doordreet`, om an-
dersdenkenden te onderdrukken.