HomeOude wijsheidPagina 23

JPEG (Deze pagina), 942.17 KB

TIFF (Deze pagina), 8.74 MB

PDF (Volledig document), 21.04 MB

21
heid op te dringen; want op dat stuk zijn we minstens even vèr als
gij, zoo niet verder. - En wat hoorden we niet lang nog geleden een
teruggekeerd zendeling in Edinburgh verkondigen? Niets minder dat dit:
Zoekt geen verlicht Indiër te bekeeren; het baat u toch niet; maar
gaat, als onze Meester, tot de vissehers en arme lieden; die alleen ¥
zullen u nog aanhooren! - Niet onderwijzen, ­ riep hij uit, ­- maar t
preêkeul >>Not to teach, but to preach!" - Doch kan ons dit nog l
eenige verwondering baren, al doen wij ook anders niet dan een vlug~ `i`°
tigen blik werpen in spreuken als die van Bhartrihari, en al vermoeüen
wij ons in ’t geheel niet met het ontraadselen van de diepzinnige en
ingewikkelde systemen van Indische godsdienst en wijsbegeerte?
Men versta ons nu echter well Het gezegde heeft in ’t minst niet
de strekking om in ’t algemeen en onvoorwaardelijk alle zendingwerk P
af te keuren. Het wezenlük nut onder nog wilde volken van het .
Oosten, en met name ook van den Indischen archipel, als in ’t noorden _
van Siam en Cochincbina, door zendelingen gesticht, kan zonder groote .
eenzijdigheid en partijdigheid evenmin geloochend worden als dehelang- `
° rijke diensten, welke zij ons met opzigt tot de nadere kennis der Oos- ° ‘
i tersche talen bewezen hebben. Maar wat altijd een onvruchtbare arbeid
i blüven moet, en in sommige gevallen zelfs een gevaarlijke kan wor- , I
` den, is het bekeeringswerk, doorgedreven bij van oudsher reeds beschaafde
volken, maar die nu eenmaal een anderen vorm van godsdienst hebben gt;
aangenomen dan den onzen. Zoo in de eersten voornaamste plaats
de kultuur volken van Hindostan; maar zoo toch ook bij die van ons
Java. Ook daar heeft de zending zoo goed als niets kunnen uitrigten;
en kan er gevaarlijk worden voorzoover ze slechts verbittering wekt ,
onder de Mohammedanen. WVie ’t nog betwüfelt, neme o. a. slechts
_ kennis van de belangrijke mededeelingen des heeren Harthoorn, en
spoedig genoeg zal hij van de juistheid onzer opmerking zich overtuigd i ?_
, zien. Gansch anders daarentegen bü de nog ruwe stammen in onze ;
overzeesche bezittingen Daar kan het werk gedüen, en dáár heeft i, l
ä het ook inderdaad züne goede vruchten gedragen. Zelfs uit een zuiver ik
politiek oogpunt schijnt het ons daar niet alleen niet gevaarlijk, maar _,
· in zeker opzigt ook, van nut te kunnen zijn. VVilde volken, die hoe­ i
genaamd of zoo goed als geene eigene religie hebben, worden, in J
gedurige aanraking komend beide met Christenen en met Mohamme­
danen, in den regel het een of het ander. En nu is toch uit den _
aard der zaak veel voordeeliger voor ons Nederlanders, indien ’t ons
geheel in de keus wordt gelaten, ze tot onze geloofsgenooten, zü ’t
ook slechts in naam, dan tot aanhangers van den Islam te maken.
VVant in ’t eerste geval binden wg ze nader aan ons, in het tweede
verwijderen wij ze en maken ze tot op zekere hoogte reeds onze vüan- ·
den. Een Christen geworden wilde, b. v., zal, om slechts iets te
noemen, nadat hij den smaak van mensehenvleesch eenmaal heeft
afgeleerd, natuurlijk gaarne met ons ham eten; wordt hij daarentegen
.:
l
I
gt