HomeDe maan der kennisPagina 43

JPEG (Deze pagina), 697.41 KB

TIFF (Deze pagina), 6.60 MB

PDF (Volledig document), 33.09 MB

. DE MAAN DER. Kmvnrs. 4]..
een tooverlamp, ons voorbijtrekken, geeft ons een inzigt in
l heel het godsdienstig leven en het wijsgeerig denken van Indië,
l gelijk geen opeenvolgende of zelfs vergelijkende uiteenzetting
van de verscheidene stelsels bij magte is ons te verschaffen.
Wat al leven en beweging op godsdienstig en wijsgeerig gebied ‘
Q ook daar weder in dat verafgelegen en lang onbekende Hin-
l dostan, welks bewoners wij tot heden gewoon waren steeds
voor blinde heidenen en bijgeloovige, onnadenkende afgoden-
dienaars uit te maken! Maar wat al nieuwe bewijzen ook hier
weder, dat wij VVesterlingen ons al zeer ten onregte verhoo-
vaardigen op onze verbazende vorderingen op het gebied van ‘
het bespiegelend denken! Of zou men in ernst nog meenen,
dat wij de oplossing van die problemen thans wezenlijk eene
j schrede naderbij zijn gekomen, die sinds eeuwen ook onze
Oostersche broeders hebben bezig gehouden? Reeds de lezing
! van dit ééne drama ware voldoende om ons van die illusie te
genezen. Ook zij leert ons op nieuw, dat de Wiijsheid zoo
min uitsluitend in het ldlcsten als in het Oosten troont, maar
IQ dat wijsgeerig denken en godsdienstige bespiegeling eene wer-
king is van de menschelijke natuur, die onder gelijke omstan~
i digheden in gelijke mate overal wordt waargenomen waar dc
. mensch tijd en gelegenheid vindt om zich over te geven aan
j zijne mijmeringen. Leerden we ook dit thans wederom inzien,
[ leerden wij meer en meer het nut erkennen, niet van het
twisten over de hooger voortreflijkheid van het eene dogma bo-
jf ven het andere, maar van het historisch onderzoek naar het
, ontstaan en de wording der mcnschelijke begrippen en van
ft hunne verklaring uit het wezen des menschen zelf, ook voor ons
zou de Maan der Kennis niet te vergeefs zijn verrezen, schoon
zeer zeker in gansch anderen zin dan met het drama van dien
naam door den orthodox-geloovigen dichter werd beoogd.
P. A. S. VAN Lrnnune Bnouwmn.