HomeDe maan der kennisPagina 42

JPEG (Deze pagina), 813.14 KB

TIFF (Deze pagina), 6.60 MB

PDF (Volledig document), 33.09 MB

40 DE MAAN Dian imnxis. g
loosheden zich vrij kan houden, zal wel niemand willen betwis-
ten. Maar, eenmaal de keus van het onderwerp toegegeven, l
zal men ook breedheid van aanleg, iijnheid van bewerking en l
levendigheid van voorstelling nevens diepgedaehten zin niet aan j
het hier besproken kunstwerk mogen ontzeggen; en niet te
gewaagd schijnt ons zelfs de stelling, dat het in zijne soort 1
niet alleen alle andere werken van dergelijken aard overtreft,
maar ook, als wijsgeerig drama, in de gansche litteratuur van
oudere en en van nieuwere volken zijne wedergade niet vindt.
VVie elders aan soortgelijke allegorien zich waagden, ’t zij dan
in mysteriën of in zinnespelen, waren alligt zeer welmeenende
zedemeesters of zeer vrome en ijverig geloovige lieden, maar
een dichter zal men wel te vergeefs onder hen zoeken. En
dat onze Krishna Micra, of hoe anders de maker van het stuk
mag heeten, dichter was, moet dunkt ons reeds blijken uit ec11e
gebrekkige navolging of overzetting. Alleen Bunyan, de be- l
roemde schrijver der "Pelgrimsreis", komt als allegerist hem
welligt nabij; maar Runyan schreef geen drama, en koos den j
veel gemakkelijker vorm van een verhaal of visioen, zoodat de
vergelijking natuurlijk slechts ten deele kan worden toegepast. Y
WVat men voor ’t overige van de leer zelve denke, die in ‘
het medegedeelde tooneelstuk verkondigd wordt, dit, zonden j
wij meenen, doet ter beoerdeeling niets af. Den een zal ze l
misschien volmaakt onbegrijpelijk voorkomen, den ander in ze-
kere opzigten hoogst profaan , een derde niet dan ijdel woor- §
denspel; maar aan de opgave om een inetaphysisch-theologisch S
systeem, welk dan ook, in zijn eigen ontwikkeling en in zijn ,
strijd met al de overige, waarmee het in aanraking kwam, ten il
tooneele te voeren, zal wel niet ligt beter dan door onzen
dichter worden voldaan. En welk belang zijn drama voor de
kennis van het door hem zelven verdedigd stelsel zoowel als
voor die der velerlei afwijkende en tegenstrijdige bezit, zal, hoe
vlugtig ook onze mededeelingen, toch na deze wel geen verdere
aanduiding behoeven. Voor de geschiedenis der godsdienst en
wijsbegeerte blijft het Prabödhatjandrödaya een rijke bron van
leering en als zoodanig onze volle opmerkzaamheid verdienen.
ook al bezat het uit een letterkundig oogpunt voor ’t overige
veel geringer waarde. De voorstelling van die menigte van
rigtingen en seeten en systemen, die, op velerlei wijzen elkan-
der kruisend, nn eens elkaar bijstaande. dan weder heftig elkan-
der bestrijdend. als in eene fantasinagorie. als de beelden van