HomeLevensverzakelijkingPagina 28

JPEG (Deze pagina), 658.37 KB

TIFF (Deze pagina), 5.93 MB

PDF (Volledig document), 20.25 MB

i
·¤ ¤ -­¤
De eerste helft echter van deze vraag, zoo gesteld,
kunnen wij niet zonder meer bevestigend beant-
woorden. Aan de algemeen optredende levensver-
« zakelijking een einde te maken is iets, dat niet zoo
maar door te voeren is en dat wij ook niet met
succes tot programpunt van een of andere gewilde
beweging zouden kunnen maken.
Dat is duidelijk, wanneer wij in het oog houden,
dat men in het algemeen een of anderen misstand
E alleen kan verhelpen door de oorzaak daarvan weg
‘ te nemen. Dan zouden wij in het hier besproken
‘ geval dus de geheele maatschappij-ontwikkeling van
ongeveer de laatste eeuw moeten te niet doen en
E het rad der geschiedenis laat zich nu eenmaal niet
terugwentelen. Het is met dergelijke bewegingen
I steeds een eigenaardige geschiedenis. Men kan vol-
strekt niet zeggen, dat ze onafhankelijk zijn van den
invloed van menschen, want het is de door menschen
meestal bewust gezochte technische verbetering van
het arbeidsproces, die langzamerhand het industri-
alisme heeft geschapen en menschen in ’t algemeen
blijven daarvoor dan ook verantwoordelijk. En toch I
is het, alsof dergelijke voor het sociale leven zoo
uiterst gewichtige vindingen zich onmiddellijk aan
het stuur der menschen gaan onttrekken, een geheel
zelfstandig leven krijgen en totaal onverwachte, om
niet te zeggen onberekenbare gevolgen verwekken.
De machten door den mensch ontketend kan hij
I niet meer beheerschen, integendeel, zij beheerschen
“ hem en maken hem tot voorwerp van werkingen,
die hij niet bedoeld heeft en slechts met weerzin
.v I verdraagt.
I Zoo is het ook gegaan met de technische vaardig-
heden, die de groote vlucht van het industriewezen
g eerst hebben mogelijk gemaakt, maar zoo heeft ook
geen mensch de daarop gevolgde levensverzakelijking
1 ¤­­- ¤
¥ ­- 27 --