HomeLevensverzakelijkingPagina 25

JPEG (Deze pagina), 645.25 KB

TIFF (Deze pagina), 5.91 MB

PDF (Volledig document), 20.25 MB

tl-­­­-­­- ¤ A
geestdoodend dat is, kan waarschijnlijk alleen hi_j ten d;
volle verstaan, die het zelf heeft ervaren. De mensch
in den arbeider is verloren gegaan, hij is menigmaal ,
een nummer onder duizenden anderen geworden,
eigelijk een zaak, een ding; zijn leven is in nog veel *
scherper mate letterlijk verzakelijkt. _
Zoo heeft het industrialis1ne tot allerlei schaduw-
zijden geleid, waarvan wij nu alleen nog noemen
den trek naar de steden, want ook daarmee is de
levensverzakelijking ten nauwste verbonden. Het is
het bekende, maar sprekende beeld: de steden breiden §
zich uit als een olievlek op vloeipapier. Dat is gj
trouwens niet alleen van den laatsten tijd. Mr. VAN 5
DEN HELM schreef in ,,Bergopwaarts"‘): ,,De weg, 1
dien de Europeesche beschaving in de laatste duizend
jaar heeft afgelegd, zou men kunnen noemen, dien ;
van het land naar de stad". Maar dat het industri- 1
alisme dat heeft verscherpt is buiten twijfel. In 1
Duitschland b.v. is, toen de z.g. Freiziigigkeit eenmaal .
was toegestaan, d.w.z. toen het ieder vrijstond zich ·
te vestigen, waar hij wilde, de landverhuizing naar ï
andere werelddeelen zoo goed als geheel opgehouden, ?
omdat de tabelachtig groeiende steden het heele j
overschot aan landbevolking opslurpten en zelfs niet 1
alleen het overschot, maar ook een deel der hoog-
noodigen. Terwijl tusschen ongeveer 1880 en 1910
Duitschlands bevolking toenam van 45 tot 60 millioen
daalde de landbouwende bevolking van 19 tot 17]/,
millioen en steeg de industriebevolking van 16 tot
26 millioen. En zooals het daar was, zoo is het in ·‘
het algemeen in ons land ook gegaan. `
I Maar die stedentrek heeft geweldige schade niet I
zich gebracht. Het leven buiten vlak bij en in e11
J) Derde jrg. no. 49-52 van 2, 9, 16 C11 23 Oct. 1920, artikelen: 1
Terzzgkeer naar het Zand. 1
¤-i­­- ­ï­~­-­--- ¤
_. 24 _