HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 96

JPEG (Deze pagina), 865.71 KB

TIFF (Deze pagina), 7.10 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

P`; `· , _ :_ _` .· ­ g · ~ ,~ M. ._ .,_... ,._..,,.l_4 .a_ë__ ______ä ·‘_ JAP ”__*_*‘.`wçä;`
‘ I r 92
E. tegen Napoleon optrok, in de hoop daardoor in eigen land
I ; het absolutisme te overwinnen. Zij overwon niet .... in
,2ï eigen land.
T'- Na het jaar 1848 hetzelfde. Er barstte een storm over Europa
l los, die overal oude regeeringsvormen wegvaagde, de volks~
Q parlementen het leven inblies. Overwonnen de Duitschers de
autocratie? Evenmin. In 1866-·l87O kwam een geweldige stoot.
Nu eindelijk stond het Duitsche Rijk met den Rijksdag vast.
"_ Absolutisme bleef niettemin heerschen. Het liberalisme volbracht
zijne missie niet. Liberalisme heet eerbied en vrijheid voor
gg verstands~ en zielsontplooiing. Voorwaarde tot haar bloei is
jj Q _ zelfstandigheid. De bodem in Duitschland was er niet toe
‘ voorbereid. "
i` ` En nu . . . wéér dat aandringen op politieke vrijheid en
gelijkstelling. Men hoopt·en verwacht . . . niet slechts bevrij~
~ ding van vijandschap buiten de grenzen, men hoopt even intens
op . . . zelfbevrijding.
j. Eer dit recht veroverd is, en doorgewerkt heeft tot in alle
g organen van den Staat, tot in alle standen, alle lagen, alle
‘ kasten der bevolking, beteekent een verbond met den Duitschen
Staat, een verbond met de Pruisische hegemonie, met den
J Pruisischen starren, autocratischen heerschersgeest.
‘ Een constitutioneel democratisch geregeerd land, hetwelk in -
_ geestesvrijheid een der hoogste kenmerken der statenbeschaving
ziet, zal eerst dàn zich aan zulk een staat verwant voelen,
; wanneer deze ontwikkeling voltooid is.
. Naast zijn onrustigen nabuur ligt het kalme, stille Nederland.
Hier geen overheerschende kerk, geen bevoorrechte adel,
geen militairisme, geen almachtig autocratisch beambtenheir, eene
; regeering, die de wenschen der volksvertegenwoordiging steeds
boven de hare laat gelden, geen agrarische of industrieele machts~ ' -
· verbonden, geen vergiftigde handelspolitiek. Een klein, bloeiend,
met alle middelen der geestelijke vrijheid tot geestelijke ont·
plooiing uitgerust land.
I In een overgangsstadium, waar de materieele stuwkracht en
arbeidsdrang, die geweldige stoot uit de 17**** en l8d° eeuw,
heeft uitgewerkt, rust en verzadigheid heeft gebracht, waardoor
, nu de actie dikwijls nog te slap, te klein, de geestelijke, de
‘ komende stuwkracht, nog niet groot genoeg schijnt. Maar reeds
‘ sedert eeuwen doortrokken van vrijheidszin, dien het dient te
E " ’ a rn , -.?F‘-‘«-·:`ïï`T"""‘.:.°<z;ï;...1.L;;‘:;,‘11;;,,...,_;,.;_..,;_n;;a,.;L;____,_4,..,____,n.,, .E , ,,;;,__ W A, . . rr . E- W