HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 90

JPEG (Deze pagina), 910.50 KB

TIFF (Deze pagina), 7.28 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

j 86
J. wroetende, zich met zwaren tred over de aarde bewegende.
M; Zou in dezen tijd een Mozes komen, die het water uit de
I rotsen sloeg, dan zouden eerst een dozijn professoren het scheï­
E kundig onderzoeken, en de dorstigen zouden eerder versmachten,
gi dan handelen tegen bevel van het opschrift: ,,polizeilich ver~
, . boten."
xp De botsing tusschen het materieele en het geestelijk wezen,
ook de hevige intellectsactie, heeft eene ongekende verhooging
; ` van de emotionaliteit ten gevolge gehad, eene groote reactie
in het zinneleven veroorzaakt. De schok heeft het bewustzijn
‘ niet omhoog gestuwd, de slagboom tusschen intellect en geestelijk
A bewustzijn niet opgeheven, maar heeft zich voortgeplant in het
l , lager bewustzijn. Het eigenaardige, waarvan men voortdurend
Q « het bewijs terug vindt is ook hier, dat er wel in intensiteit,
niet in wezen verband schijnt te bestaan tusschen deze twee
factoren. Nergens vindt men eene zoo pijnlijke discordant
tusschen verstandsbeschaving en karakterbeschaving; het is de
discordant die men in het Duitsche recht ook telkenmale tegen~
komt; er is rechtsgeleerdheid, maar weinig rechtsbewustzijn,
. verstandelijke verfijning, maar geen zedelijke verfijning.
I Verbazingwekkend is de toewijding aan den arbeid. Maar de
" ,,levensconst", die de Engelschen zich zoo in perfectie hebben
eigen gemaakt, is een verwaarloosde factor. Geen evenwichtige
, verdeeling van den dag, noch van de levenstaak ten einde eene
verschrompeling van de fijnste eigenschappen van den innerlijken
j mensch te voorkomen. Sterk uitstroomende naturen. die vol~
Y slagen het vermogen hebben verloren, om hunne eigen innerlijke
; emotioneele of verstandelijke beweging stil te zetten, om die
Z van anderen te beluisteren. Reikt men zich het brevet van
§ beschaving en zedelijkheid uit, zoo sta men ook onzelfzuchtig,
3 rein en rechtvaardig tegenover de wereld, ~­ beter gezegd,
’ tegenover de hoogste, door het bewustzijn der menschen tot
F uiting gebrachte en in de practijk overgezette -« opvatting van
onbaatzuchtigheid, van reinheid en rechtvaardigheid.
y Ontleedt men Duitschland's groei en met hem eenige eigen~
{ aardige Duitsche toestanden, dan teekent zich eene reeds psychisch
· zoo dikwijls waargenomen tegenstelling tusschen dit land en
l . zijn kleinen westelijken nabuur duidelijker af.
·? Er zijn namelijk drie kenmerken van beschaving welke algemeen
l tot het hoogste goed van een volk gerekend worden: reinheid
5 van zeden, eerbied voor de vrouw, eerbied voor het individu.
Kl .= . ` AN g ;,[_ ,.­,L5ïTZï":;·5;_;_;_;__;,;·:s;p;A,L_1__M,_,._.,,,,._r;:.¤._,; M. ­­,.,­·..~ ...­·­­­­»­~·"ï­­`è‘>ï;;­­;­»·€l»­­­r~­­~-- ·~­» ` --·-Y· ` J in Y émï