HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 88

JPEG (Deze pagina), 897.95 KB

TIFF (Deze pagina), 7.27 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

r i ‘ i a » e a h‘,V <` , nm
li ‘
ll 84
er een, die bijna ademlooze aandacht verdient. De voorwaarden
f; tot eene nieuwe levensphase in de ontwikkeling der staten
E; schijnen nergens als in Duischland in die mate en op zulk eene
il. wijze voorhanden te zijn.
Evi Hiermede is niet bedoeld de strijd op leven en dood, welke
, . misschien tusschen regeering en socialisten gestreden zal worden,
,¥_ zoodra de laatsten de politieke meerderheid bezitten. Men kan
zelf nagaan, dat de strijd in den Rijksdag en alle andere par~
Q lementen der staten, allerheftigst zal wezen. Maar wel de
jg organisatie en de geestesgesteldheid.
.F _ In welk land is de staatsalmacht zoo groot als in Duitschland,
waar slechts bevolen en gehoorzaamd wordt?En verder : die groote
' i economische organisaties met onafzienbare beambtenheiren, een
.` overzien, een hanteeren van de massa, zooals men nergens vindt.
Men stelle zich vóór, dat de socialisten aan het roer komen;
dan zullen zij, getrouw aan hunne millioenen kiezers en hunne
gloeiendste wenschen, zeker niet aarzelen, om deze groote orga~
nisaties, die zij voor hun staatssocialisme noodig hebben, te
ontdoen van particulier winstbejag, te hervormen tot reusachtige
, A sociale inrichtingen voor het Duitsche volk; kolen, petroleum.
electriciteit, de textielnijverheïd, de voedings~ en genotmiddelen. . .
lf . zij alle zijn reeds vereenigd onder ééne leiding, zijn geregeld en
beheerd als ééne corporatie. Ook het streven van den Duitschen
staat naar staatsmonopolies, b.v. in het verkeerswezen, zoowel
l te land als te water, reikt hun reeds de hand. De onmiddellijke
j toekomst zal misschien brengen, dat het Duitsche Rijk zich door
; middel van het staatsmonopolie veel doelbewuster zal gaan ‘
nfïnancieren" als tot nu toe ooit in eenigen staat het geval is
è geweest. Eenigermate is hun toekomststaat reeds voorbereid.
Het zou met recht de these en antithese, zich oplossend in de
J synthese zijn, ,,eene liefelijke éénheid van tegendeelen" zooals
l Bolland, de Hegeliaan, het zou uitdrukken.
E Dat verder de voorwaarden tot het slagen van zulk een ge­
weldig experiment aanwezig zijn, óók door de praedispositie
g van de Duitsche psyche, mag aangenomen worden, want ook
5 nergens ter wereld vindt men tucht en gehoorzaamheid tot twee
ï zulke verafgoode levensprincipes verheven als juist dáár.
j Zooals de toestand nu is, beteekenen die verschillende klassen:
Y beambten, trusts, agrariers, justitie etc., onvrijheid, eene onvrij~
l heid zooals men in Nederland niet kent, en ook in honderden
I · jaren niet van gedroomd heeft.
§_ ‘ .
J
,l
_ _` Y ^«. `ï""ï:‘:·..4..‘ ·‘:vnr;,.,_&_,r`..·, mr :..s._._. .. . , .. _ ,.._ __.;;..;;‘: _ .· . _ ...~...r.r...,._____r .. .. [ yr """'“'