HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 74

JPEG (Deze pagina), 888.84 KB

TIFF (Deze pagina), 7.28 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

70
. strooming heel hare overmachts-positie, belichaamd in haren
beambten~ en politiestaat en de almachtige agrariërs, in gevaar
zou brengen. Zij gevoelde, dat er aan haar conservatief, auto­
J cratisch gebouw geschud werd.
j De economische toestanden werden erger, de ,,oprichtings~
manie" na 1870, de tallooze daaropvolgende bankroeten, brachten
namelooze ellende over groote arbeidersgroepen. In 1874 waren
` er reeds negen socialistische afgevaardigden in den Rijksdag.
De opstelling van het sociaal~democratisch program te Gotha
in 1875, waar de twee gescheiden helften van de partij zich
X weder vereenigden, en waar tegelijkertijd talrijke vakvereeni~
gingen met ondersteuningskassen reeds van hun bestaansrecht
konden getuigen, ondersteunde door het succes der actie, eene
soms te overmoedige taal, eene dikwijls oproerige gezindheid.
De regeering werd bang en zon op ingrijpen. Twee aanslagen
op het leven van den Keizer, door individuen, die nooit met
de sociaal~democratie in betrekking hadden gestaan, verschaften
daartoe het voorwendsel.
De z.g. "Socialistenwet" werd uitgevaardigd, gericht tegen de
omverwerping der maatschappelijke orde, tegen den ,,Umsturz".
Deze wet, welker duur iedere paar jaar verlengd werd, bracht
een waar schrikbewind: alle vakvereenigingen en arbeiders~
organisaties werden ontbonden, het vereenigingsrecht, de vrij-
heid van drukpers tot bijna niets teruggebracht. Aan den ge~
heelen arbeidersstand werd gewelddadig het zwijgen opgelegd, ·.
iedere vrije handeling verboden. Hij zou echter met verbitterde, .
tot het uiterst volhardende trouw zijn bestaansrecht verdedigen.
Alléén, zonder de hulp van andere politieke partijen, zou hij
den strijd aanbinden tegen de beklemmende onvrijheid, zou hij
voortgaan met mokerslagen te hameren, te hameren tot heel
Duitschland er van dreunde.
In het twaalfjarig tijdperk 1878·-1890 werd er in Duitsch~
land streng ingegrepen. Ruim 1500 personen werden in korten
tijd gevangen gezet, 900 uit het land verbannen, 155 couranten
en tijdschriften ten doodes opgeschreven, 1200 publicatien in
beslag genomen. I) Met eene hardheid en niets ontziende ge~
strengheid werden de leiders vervolgd, tot tuchthuisstraf ver­·
oordeeld, geruïneerd, verjaagd. De verbittering hierover is nog
niet gestorven. Het aantal offers was ontzettend. Naast al het I
'A
Q 1) Die Arbcitcrfragc, von H. Hcrkncr pag. 333. l`
` l
I