HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 73

JPEG (Deze pagina), 919.15 KB

TIFF (Deze pagina), 7.24 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

""YIW W1, I K ‘.,· v··;-v¤­·x­·­­w•·s­~­­·==~•~»··«­=»‘­v·=·v¤.v·¤·•·­­··«·¤·m~z-»··¤»·wiw·¥·v¤«¤*.`§¥*-"‘«=».F·s:·#ï­2;.·m¤:·¢re"$~«¤ï"t"." "ï"** -- ,~ 1ï'"""'·EI'”'ïï'.;'.." `"' "'ï~.‘ K
69
p0li.· Het recht van vereeniging en vergadering heeft eene bewogen
welke geschiedenis, zooals trouwens in Frankrijk en Engeland ook, i
geente alleen komt Duitschland wederom ver achteraan en is tot op
wat de heden, 1916, nog niet zoover als zijne democratische naburen.
ye be- Dit recht is verbonden met de geheele arbeidersbeweging,
met de geheele binnenlandsche politieke geschiedenis van Duitsch~
voor- land. Te mogen zeggen, wat men denkt, te mogen samenwerken
was, met geloofs~ en partijgenooten. Simpel recht van beschaafde
poli. menschen, en toch overal gekocht met zulke vreeselijke opoffering. T
jkken, In Duitschland is de geheele ontwikkeling van dit recht een I
door stormloop, een steeds geweldiger stormloop geweest tegen de
Ver~ _ conservatieve, autocratische regeeringsvorm, tegen den onder~
itieke drukkingszucht der heerschende partijen. Trouwens, in welk
5 den groot land is dit niet zoo geweest? Hier woont men het echter ,
deze I tot op den huidigen dag bij in gigantische afmeting, beklemmend ”
en benauwend, maar toch van zulk een onbedwingbaren vrij~
ieken heidsdrang getuigend, dat men als toeschouwer den adem in~
xn der houdt, en zeldzaam geboeid den spannenden strijd blijft volgen.
adig~ De voorloopers en grondleggers van dezen strijd waren er alle
comt. geweest. Marlo, Rodbertus, Lassale, Marx, ook Schulze~Delitsch
iactie en Raiffeisen, die vreedzame oplossingen zochten. Hun werken,
tikel, evenals de zwenking van Bismarck (in 1862) naar ,,Arbeiter~
idien freundlichkeit", weliswaar als mogelijke steun tegen de liberale
zenig Fortschrittspartij bedoeld, maar toch met het oprechte streven
urlijk _ het lot van de arbeiders te verbeteren, gaven evenzoovele
‘l hoopvolle aanwijzingen, dat ook de lagere klassen zich wat los
geld, zouden kunnen maken uit den ijzeren greep van den werkgever,
zrpte en achter dezen, van den druk der regeering. I)
litiek In 1869 werd den werkman, niet den landarbeider het recht
>rent van vereeniging geschonken, zij het ook met groote restricties.
daar Zwak was echter nog de beweging onder de arbeiders.
plat~ Spoedig zou het anders worden. Twee stroomingen van wassende
ech- kracht steunden elkaar; de slechte economische toestand bracht
> de de actie om loonsverhooging, de politieke toestand voegde
daarbij den eisch van politieke vrijheid en van politieke rechten.
:. in De arbeiders begonnen zich in groote menigten bij de sociaal~
>oli~ democratische vereeniging aan te sluiten.
ltste Eene aangroeiende ongerustheid bij de regeering was daarvan
ten. het gevolg. Zij gevoelde, dat een veldwinnen van deze politieke
S. 20 _
1) De Socialisten, door Mr. H. P. G. Quack. Deel IV en V.