HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 67

JPEG (Deze pagina), 908.41 KB

TIFF (Deze pagina), 7.00 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

63
j men vindt er nog allerlei antiquiteiten. Het jus reformandi
d.w.z. het recht van den Landsvorst, om het godsdienstig leven
[ in zijn gebied naar eigen goedvinden te regelen bestaat b.v.
; nog in Mecklenburg~Strelitz, Reuss jongere- en oudere Linie
' _ en Anhalt. Vrijheid van eeredienst is dus in Duitschland nog (
, ` steeds niet algemeen erkend. Daarentegen zijn er weer andere
. 3 Staten, die alleen voor de Christelijke kerken als zoodanig het
jus reformandi afgeschaft hebben, maar naar goedvinden aan
i deze kerken buitendien nog voorrechten verleenen kunnen, b.v.
Y gelijke rechten met de Landskerk, terwijl het voor de overige 1
5 kerken nog in vollen omvang bestaat. Andere, waaronder Saksen
en Beieren erkennen alleen ,,de" Christelijke kerken: de Evan~
, gelische (Luthersche), de Gereformeerde (Hervormde) en de
‘ Katholieke kerk als publieke corporaties. Alle andere kerken
moeten eene speciale staatsvergunning verkrijgen, die hun naar (
goeddunken verleend of geweigerd of, op bijzondere wettelijk Y
( omschreven voorwaarden, gegeven kan worden. In Saksen
hebben de Israëlieten b.v. eerst in 1904 de rechten van eene
erkende godsdienstige vereeniging gekregen, maar bezitten nog
` steeds niet het recht van openbare godsdienstoefening!
' In Pruisen zijn de drie kerken, de Landskerk (evang. luth.)
de Gereformeerde (Hervormde) en de Katholieke kerk gelijke~
lijk erkend; aan alle anderen echter worden alleen vereenigings··
" rechten verleend en in de practijk bestaat er voor het officieele
Pruisendom slechts ééne kerk, de Landskerk. Wil men voor~
` uitkomen als staatsdienaar, in den uitgebreidsten zin van het
woord, dan behoort niet alleen het lidmaatschap van de Evang.
Kerk, maar ook de vervulling van alle kerkelijke plichten tot de
allereerste eischen. De handhaving hiervan is soms uiterst ge~
streng. Een vader die zijn kind niet laat doopen of het uit de
Landskerk laat treden zou reeds daardoor zijne carrière kunnen
breken. In enkele staten, in Baden b.v. drukt de handhaving
van een star kerkelijk regime loodzwaar op het geestelijk leven.
De handhaving van het staatskerkdom heeft ook de hand~
having van de sterk orthodoxe leer medegebracht. Het stok·con­·
servatieve Pruisen bezit ook een stok~conservatief kerkgeloof. ‘)
Toen in 1912 te Zürich eene openbare voordracht gehouden
1) b.v. Een lid van het ,,Spruchcollegium", dat den Keulschen predikant jatho
veroordeelde, sprak openlijk uit, dat een Kerstfeest, waar het geloof aan de a.anwezig­
heid van engelen in levende lijve (an leiblichen, physischen Engeln) niet heerschte,.
voor hem geen waarlijk christelijk Kerstfeest was.
ï