HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 39

JPEG (Deze pagina), 881.36 KB

TIFF (Deze pagina), 7.38 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

l

37
de kleinste dorpjes, waar de grondprijs zulk een bouw niet ­
rechtvaardigt, teruggevonden worden. Men moet Duitschland's
kracht der laatste twintig jaren niet zoeken in zijn dichtkunst,
of litteraire voortbrengselen, niet in zijn schilderkunst, niet in
zijn muziek, ook niet in die nachtmerrie van versteenden ver~
heerlijkingsdrang, die voor eeuwig opgeheven bronzen of mar-
meren paardepooten, die botte zwaarden, die juifrouwen of
»_ meneeren in min of meer aannemelijke fladdergewaden of uni~
I formen, staande of balanceerende op voetstukken, die ze nooit
. j hadden kunnen beklimmen zonder hijschtoestellen; of in al die
' massale steenstapels, welke als inleiding of slot op het steenen
of bronzen heldendicht dienen moeten, en waarbij men zich
$ allereerst op amerikaansche wijze afvraagt: ,,hoeveel kubieke
? meter? hoeveel kilogram ?"
ff Duitschland's kracht ligt in zijn reusachtige fabrieken en
j mijnen, havens en handelsvloot, in zijn stations, hótels en op~
slagplaatsen, hierin ligt zijne openbaring van industrieel land, van
lg eminent-materieel ,,cultuur" product. Duitschland's grootste kracht
ligt bovendien in de hanteering der massa, in het volkomen
beheerschen, besturen, ordenen en rangschikken van het Getal.
E Ruimte om deze massa's te behandelen, methode om ze te
ï dirigeeren en te classificeeren, massale maatregelen, uniform en
stug in uitwerking, het is alles dóór en dóór modern~duitsch.
Het doel: orde, wordt bereikt. "
_; Toch is dit alles van een beschavingsoogpunt van slechts
. y voorloopige waarde.
Ziet men dit alles in tijd en ruimte, dan beteekent dit slechts i
_ het leven van eene economische levensphase, waar anderen
dezelfde phase in beschouw en voorbij laten gaan, maar inner~
lijk daardoor van evenveel waarde blijven ;r het beteekent het
j opnemen van de materieele tijdfakkel, om haar daarna weer
aan anderen over te reiken. Weldra zal deze materieele ont-
. wikkeling door een andere wederom volkomen verslagen worden
~· beide beteekenen niet meer dan een uiterlijk hoogtepunt in
de stoffelijke wereld.
Duitschland heeft den groei van het Getal in zich beleefd
en heeft de ordening ervan aangekund. Methode en regel hebben
’ de overhand behouden, en in dit streven heeft de massa het
· op 't individu gewonnen.
· Dat in Duitschland zooveel methodisch van boven af geregeld
[ l werd, was mogelijk èn door het karakteristiek Duitsch~autocra~
al
l .1