HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 38

JPEG (Deze pagina), 899.23 KB

TIFF (Deze pagina), 7.38 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

A !*"""'°””‘°"` "”""`”°"" """"M """”`°f"""<"~`“"""'"'""""·"‘·~·­¤•···‘·’····*··•··•··- ·~•··-v~•·!r•·:·‘·~­‘~•‘*•·~»•­«~¢--·-­-­·.;v«·-··­~ï’•~~·­-·­·­··•-•­­··»,.-.­­,.­,.~ ,.,­..a.,-.... .·,,,,;,j,' ,,i..`,__ k
l - ‘ r Y
w la
‘ 36 is
iz
wellicht ten koste van vrede en welvaart van derden, wrijving
en stijgend protest kan veroorzaken.
E
V Temidden van deze en nog meerdere economische problemen
staat dus het jonge Duitschland in een tijdperk van krachtigen
Y materieelen voorspoed, met een fel, de grenzen overstroomend,
agressief-werkend productievermogen. '
j Dat het in zulk een omvang en op zulk eene wijze bloeide, ,
dankte het in hooge mate aan het tijdstip waarop het geboren
, werd: het kon zich de ervaring van oudere landen in de staten- g
` gemeenschap te nutte maken, het kon profiteeren van de indus-
i trieele ontwikkelingsphase, die van het groot-bedrijf, van de
fabriekmatige-massaproductie, en van de kapitaalconcentratie.
Het geheele Duitsche Rijk mag vergeleken worden met het lv
{ dorpje, dat na zijn te lang petroleum-tijdperk de gasperiode çï
= oversloeg, en onmiddellijk met de modernste electrische licht- li
lj installatie kon beginnen. Wanneer men de groote Duitsche steden
I bezoekt, die zich zoo plots verdubbeld en verdrievoudigd hebben,
j die talrijke nieuwe winkels en warenhuizen, kantoren, banken, {Q
l scholen enz. aanschouwt, dan verkrijgt de bevolkingsaanwas, die
I tot zulk eene zichtbare krachtsontplooiing geleid heeft, voor ons ll
’ ineens een tastbare gedaante. Voor deze millioenen moesten
l steeds weer opnieuw architecten en aannemers aan het werk
j gesteld, onderwijskrachten gevormd, circ'ulatiemiddelen vermeer- J
{ derd, de handel vergroot, de voortbrenging tot omvangrijker *
‘ werkzaamheid geprikkeld worden. Het was hier niet, zooals in `, ,
Frankrijk, waar langzaam aan de bestaande huizenvoorraad zich "J
E' als een wijd kleed over de bevolking begint te plooien, waar
g steeds nog groote gebouwen genoeg voorradig zijn, om naar `
I behoefte veranderd te worden in scholen, kantoren, tehuizen,
l` opslagplaatsen, hötels of fabrieken, met het nadeel, dat de
2, moderne eischen zich soms voegen moesten naar de aanwezige
j hulpmiddelen, maar ook met het voordeel, dat de bekoorlijke _
g vorm van het verleden verjongd en behouden bleef door den
levenwekkenden adem van het heden.
j De uiterlijke vorm van opbloei hangt geheel af van het tijd-
perk, waarin hij plaats grijpt.
m Er moesten in Duitschland millioenen en millioenen van men-
l schen ,,geborgen" worden; typisch is dan ook de ,,kazernestijl",
' deze reuzenblokken van gelijk- en gelijkvormige étagewoningen,
van een ontstellend zielloos, naargeestig karakter, welke tot in ,
t
2
i »l
3 . ä
i g j M g