HomeDuitschlands groei en het Pruisische overwichtPagina 36

JPEG (Deze pagina), 912.35 KB

TIFF (Deze pagina), 7.36 MB

PDF (Volledig document), 84.27 MB

,v··­·­·­·‘=·~«"‘·*>-··­···~­~~··~··""` ~‘~·-~­·~~­·~·:"’*·=­-····~··-·-­~»-...­­~·­«­­­..· .-.­­»·-­­.­«·~«··»­~»~«·~»-­.......`...r..­.,,,...­.·­­‘».­-...·-·...-.,.-....... ,...,,Q["_§...,;.__ V
.
34
L . _, , _ betere rechtsverhoudingen en van een eerlijke, stabiele, voor alle
staten l gelijkelijk ruime handelspolitiek; welke het felle antagonisme
tusschen de staten tot veel kalmere verhoudingen kan terug-
brengen.
, Tot op heden hebben de trusts, welke theoretisch zulke wel-
§ doende factoren in het productieleven zouden kunnen wezen.
T practisch hunne roeping totaal gemist. Zij zijn meestal schrik-
wekkende verbonden tot winstbejag geworden, tyranniek in
g wezen, meedoogenloos in werking, gigantisch van omvang en
kracht. En toch staan er zulke onmetelijke belangen op het spel.
, Het is begrijpelijk en natuurlijk, dat japan en China voor elkaar
i de producenten en afnemers bij uitnemendheid wenschen te zijn,
5 dat zij Europeesche elementen wenschen te weren; het is even-
, eens begrijpelijk en natuurlijk, dat Engeland en Amerika stil-
, zwijgend maar welbesloten eveneens een wederzijds verinnigd .
§. handelsverkeer natuurlijk en wenschelijk vinden. Er zijn echter (
é reusachtige complicaties; de schatten uit den bodem zijn voor-
Q rechten welke niet door vlijt en energie van het éene land naar
het andere verplaatst kunnen worden, evenmin als de tropische
j zon ~ en om deze schatten gaat het. Hier ligt het vraagstuk,
i dat het dringendst om oplossing vraagt. Het streven naar na-
l tuurlijk en eerlijk handelsverkeer is reeds honderdvoudig de
l moeite waard, wordt ook steeds tastbaarder van vorm en be-
l reikbaarder van inhoud. Het streven naar eene oplossing van
l het grondstoffenprobleem blijft nog steeds in den primitieven
E vorm van ,,hebben is hebben en krijgen is de kunst".
j Ieder industrieel land strekt begeerig de hand uit naar de " 2-
j delfstoffen, welke het noodig heeft. Ontdekt men in China of
ergens anders ijzermijnen, vermoedt men andere grondstoffen,
; dan komen dadelijk de Europeesche landen, en werpen zich
jl met alle kracht tegen den toe-deur, welke die schatten van hen
j` afsluit. Mijnconcessies, spoorwegconcessies om het product naar,
’, de haven te krijgen, havenconcessies om het veilig te laden,
j stoomvaartsubsidies, om de moeilijke jaren te boven te komen.
, Is het land slap geregeerd, van bedenkelijke rechtszekerheid.
van onvolkomen uitbouw wat economische- of rechtspositie der
j arbeiders, zoowel als der ondernemers betreft, dan wordt met
onstuimigheid gewerkt om betere toestanden af te dwingen, ,,und
g bist du nicht willig, so brauch ich Gewaltl"
f Maar, ,,Gewalt" die men bij zich zelf nooit zou dulden! De
` grove middelen die er tegen een onmachtigen oosterschen staat
I,
z