HomeOver historische levensidealenPagina 8

JPEG (Deze pagina), 855.93 KB

TIFF (Deze pagina), 8.25 MB

PDF (Volledig document), 34.68 MB

6
beeld te leven, of met andere woorden: Karel had
een historisch levensideaal.
Over zulke historische levensidealen wilde ik s re~
P
ken. Over de wijze, waarop historische voorstellingen
de ontwikkeling van cultuur of staat of individu kun~ g
· nen beïnvloeden, misschien somtijds beheerschen. Hoe
zulke historische denkbeelden zich soms voordoen als l
directe voorbeelden ter navol in , soms meer als
bezielende cultuursymbolen. Hoe de menschheid, op~
lï ïï ' l
ziende en terugziende naar een gewaande volmaakt~ .
heid in het verleden, zich aan zulk een ideaal tracht
, te verheffen, of zich in zulk een waan verdroomt. l
Al naar ik de grenzen van dit onderwerp wat
anders of wat wijder had uitgezet, had ik het ook
_
kunnen noemen: over romantisme en cultuur, of: over
renaissances, of in het paradoxale: over den invloed
van de geschiedenis op de geschiedenis. Maar met
r e dat alles zou ik meer beloven, dan ik geven kan, en
daarom bepaal ik mij tot de eerst gekozen betiteling:
over historische, beter nog over enkele historische
levensidealen.
s Nu knoopen zich aan dat onderwerp aanstonds
twee vragen vast van geschiedphilosophischen aard.
Ik wil ze beide uit den weg gaan, maar dien er
toch even notitie van te nemen. De eerste vraag is
deze. Heb ik wel het recht, om dergelijke historische
§ voorstellingen als waarlijk actieve factoren in de ge~
schiedenis te beschouwen, van hun werking als iets
ir . .. .
zelfstandigs te spreken? Zijn het niet veeleer slechts
symptomatische verschijnselen aan de oppervlakte,
,¤ . . . .
bloote uitdrukkmgsvormen der cultuur? Het is onmis-
kenbaar, dat juist op dit punt de positie van het
historisch materialisme sterk lijkt. Niets schijnt aan~