HomeOver historische levensidealenPagina 28

JPEG (Deze pagina), 865.80 KB

TIFF (Deze pagina), 8.30 MB

PDF (Volledig document), 34.68 MB

t " ’V’ A``‘ ‘'`·
ij ' ' " '
ï* 26
A zich zelve ontvlieden, het eindelooze heimwee naar
Z, het on~beschaafde duurt altijd voort. Het is wellicht .
l door de kortheid van den afstand, wanneer wij niet A
l · zien, dat de grondstemmingen van de pastorale en
van de evangelische armoede ook nu nog voortleven,
‘ maar thans los van de oude vormen, in het anarchis- l
me, in het litteraire naturalisme, in het streven naar
j hervorming der sexueele moraal.
l ° Zoo is het dan de historie zelf geweest, die de
C historische levensidealen als ijle schimmen verjaagd
heeft. Zij heeft de wereld geleerd, om voor haar
streven naar geluk vooruit te zien en zich niet meer
, te bedwelmen aan retrospectieve levensdroomen. De
idealen van zoo algemeen menschelijke waarde, dat
zij een heele samenleving kunnen bezielen en verbinden, ·
g worden niet meer gezocht in het verleden. Doch
` tegelijk zijn andere historische voorstellingen, van '
‘ meer beperkte waarde en meer specifieken inhoud,
juist door het historisme van onzen tijd op den voor­
, · grond gebracht. Over de belangrijkste daarvan wilde
n ik nog een enkel woord spreken: de nationale idealen
j van historischen aard. A
[ ­- De nationaal~historische idealen hebben met de ‘
j vroeger besproken denkbeelden gemeen, dat ook hun
karakter ondanks alle historische getrouwheid roman~
tisch blijft. Nationalisme (ik zeg niet patriotisme)zon~
l der romantisme bestaat niet. Zij onderscheiden zich
tb van de vroegere algemeene hierdoor, dat zij in den
, sy regel niet als model tot onmiddellijke navolging fun~
l geeren, doch meer als symbool, of zelfs enkel als leus.
¥- Ook zijn het veel minder idealen van geluk dan van
macht en eer, hoogstens van welvaart bovendien.
Eindelijk is hun ethische waarde op een eigenaardige
l