HomeOver historische levensidealenPagina 12

JPEG (Deze pagina), 867.17 KB

TIFF (Deze pagina), 8.22 MB

PDF (Volledig document), 34.68 MB

10
· die een gansche cultuurperiode bezielen, andere, die
voor een staat of volk gelden, weer andere, die het
leven van een enkel persoon begeleiden. Bij de eerste,
de algemeene, zal ik mij in hoofdzaak bepalen.
Overzien wij deze idealen in hun opeenvolging over .
lange tijdsruimten, dan schijnt een zekere lijn van l"
ontwikkeling niet te ontbreken. In vroege bescha~
vingstijdperken zijn ze mythisch, een wezenlijk histo~
F rische grond ontbreekt; het zijn idealen van volstrekt
geluk, zeer vaag gedacht en zeer ver. Gaandeweg
g krijgt de herinnering aan een werkelijk verleden er
, ‘ grooter aandeel in: het historisch gehalte stijgt, ze
worden meer specifiek en komen naderbij. Terwijl het
volstrekte geluksideaal troosteloos nagestaard wordt
‘ als voor goed verloren, komt thans de behoefte op,
, om naar het ideaal te leven. Niet alleen het historisch
maar ook het ethisch gehalte is gestegen.
Tegelijk met de algemeen menschelijke idealen
evenwel ontluiken ook bijzondere, wier beperkte T
strekking hen slechts geldig maaktvoor een bepaalde
groep. Het zijn met name de nationale idealen. Zij
overleven de algemeen menschelijke. Want terwijl het
moderne historische denken van deze laatste den glans
van heerlijkheid wegvaagt, zoodat zij hun naïeve be~
koring als directe levensmodellen verliezen, ontleent
het nationaal-historische ideaal aan de intensiever ge~
schiedbeoefening steeds meer voedsel. Evenwel, het
blijft meestal meer symbool dan onmiddellijk voorbeeld
ter navolging. Voor deugd en geluk zoekt de moderne
° wereld geen algemeene historische modellen meer,
doch historische symbolen, die het streven der volken ‘
uitdrukken, des te meer.
­­· De oudste voorstelling van verleden volmaaktheid